<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<doi_batch xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xmlns="http://www.crossref.org/schema/5.3.1" xmlns:jats="http://www.ncbi.nlm.nih.gov/JATS1" xmlns:fr="http://www.crossref.org/fundref.xsd" xmlns:ai="http://www.crossref.org/AccessIndicators.xsd" version="5.3.1"><head><doi_batch_id>NONE</doi_batch_id><timestamp>20260529195229597</timestamp><depositor><depositor_name>Балтийский федеральный университет имени Иммануила Канта</depositor_name><email_address>no-reply@balticregion.kantiana.ru</email_address></depositor><registrant>Балтийский федеральный университет имени Иммануила Канта</registrant></head><body><journal><journal_metadata><full_title>Балтийский регион</full_title><issn media_type="print">2074-9848</issn><issn media_type="electronic">2310-0532</issn></journal_metadata><journal_issue><publication_date media_type="print"><month>05</month><day>29</day><year>2026</year></publication_date><journal_volume><volume>14</volume></journal_volume><issue>3</issue></journal_issue><journal_article publication_type="full_text"><titles><title>К вопросу о существовании «пути из варяг в греки»</title><original_language_title>The ‘Route from the Varangians to the Greeks’: truth or fiction</original_language_title></titles><contributors><person_name sequence="first" contributor_role="author"><given_name>В.Л.</given_name><surname>Мартынов</surname><ORCID>https://orcid.org/0000-0002-7741-1719</ORCID></person_name><person_name sequence="additional" contributor_role="author"><given_name>Д.А.</given_name><surname>Субетто</surname><ORCID>https://orcid.org/0000-0002-3585-8598</ORCID></person_name><person_name sequence="additional" contributor_role="author"><given_name>В.В.</given_name><surname>Брылкин</surname><ORCID>https://orcid.org/0000-0002-6261-5217</ORCID></person_name><person_name sequence="additional" contributor_role="author"><given_name>И.М.</given_name><surname>Греков</surname><ORCID>https://orcid.org/0000-0003-0358-3144</ORCID></person_name><person_name sequence="additional" contributor_role="author"><given_name>Ю.А.</given_name><surname>Кублицкий</surname><ORCID>https://orcid.org/0000-0001-7955-8944</ORCID></person_name><person_name sequence="additional" contributor_role="author"><given_name>А.В.</given_name><surname>Орлов</surname><ORCID>https://orcid.org/0000-0001-9726-0471</ORCID></person_name><person_name sequence="additional" contributor_role="author"><given_name>И.Е.</given_name><surname>Сазонова</surname><ORCID>https://orcid.org/0000-0002-3456-1223</ORCID></person_name><person_name sequence="additional" contributor_role="author"><given_name>Н.В.</given_name><surname>Соколова</surname><ORCID>https://orcid.org/0000-0002-8516-0462</ORCID></person_name></contributors><jats:abstract><jats:p>«Путь из варяг в греки» широко известен и часто упоминается в научной, научно-популярной и учебной литературе. Гораздо реже говорится о том, что существование этого пути подвергается серьезным сомнениям и нуждается в дополнительных доказательствах. Дискуссия о возможности существования «пути из варяг в греки» обострилась в последние десятилетия. Однако ведется эта дискуссия в основном представителями исторической науки с опорой на летописные, архивные, литературные источники. Географические исследования по трассе этого пути осуществлялись на небольших территориях и в ограниченном объеме, но только они могут дать окончательный ответ на вопрос о том, было ли вообще возможным перемещение по рекам Восточно-Европейской равнины между Балтийским и Черным морями примерно в VIII—XI веках от РХ. Особое значение имеют такого рода исследования на водоразделах, представляющих собой «ключевые участки» этого пути. Если водоразделы были преодолимы, то «путь из варяг в греки» был проходим. Непреодолимость водоразделов однозначно опровергает возможность сообщения по этому пути. Методология исследования определялась преимущественным использованием методов и подходов, используемых в полевых физико-географических исследованиях, которые на водораздельных участках «пути из варяг в греки» ранее не проводились. Главным результатом исследования является реконструкция гидрологических особенностей и гидрографической обстановки на водоразделе бассейнов Невы (р. Ловать) и Западной Двины (р. Усвяча) на время существования «пути из варяг в греки». Исходя из этой реконструкции, непосредственного изучения водораздельных территорий, системы наземных путей сообщения, топонимических особенностей данной территории, можно однозначно утверждать, что «путь из варяг в греки», или Балтийско-Черноморский водный путь, мог существовать.</jats:p></jats:abstract><publication_date media_type="print"><month>05</month><day>29</day><year>2026</year></publication_date><pages><first_page>4</first_page><last_page>27</last_page></pages><doi_data><doi>10.5922/2079-8555-2022-3-1</doi><resource>https://balticregion.kantiana.ru/baltic_region/5171/37105/</resource></doi_data><citation_list><citation key="1"><unstructured_citation>Федотова, П. И. 2019, География против истории. Был ли возможен торговый путь «из варяг в греки»? Свободная мысль, № 1 (1673), c. 111—128.</unstructured_citation></citation><citation key="2"><unstructured_citation>Федотова, П. И. 2020, «Идеальная» дорога: был ли возможен трансконтинентальный водный путь по рекам Восточной Европы? Евразийский союз ученых (ЕСУ), № 4 (73), c. 10— 25. doi: 10.31618/esu.2413-9335.2020.9.73.711.</unstructured_citation></citation><citation key="3"><unstructured_citation>Martin, J. 2009, The First East Slavic State, A Companion to Russian History. University of Miami, p. 34—50. doi: 10.1002/9781444308419.ch3.</unstructured_citation></citation><citation key="4"><unstructured_citation>Коновалова, И. Г., Мельникова, Е. А. 2018, Древняя Русь в системе евразийских коммуникаций (IX—X вв.), Москва, Весь Мир.</unstructured_citation></citation><citation key="5"><unstructured_citation>Пчелов, Е. В. 2012, Начало Руси в письменных источниках и роль варягов в образовании древнерусского государства: к 1150-летию зарождения российской государственности, Вестник архивиста, № 3 (119), c. 3—15.</unstructured_citation></citation><citation key="6"><unstructured_citation>Hillerdal, C. 2006, Vikings, rus, varangians: The «varangian problem» in view of ethnicity in archaeology, Current Swedish Archaeology, vol. 14, № 1, p. 87—108. doi: 10.37718/CSA.2006.05.</unstructured_citation></citation><citation key="7"><unstructured_citation>Stefanovich, P. S. 2016, The political organization of rus’ in the 10th century, Jahrbucher fur Geschichte Osteuropas, vol. 64, № 4, p. 529—544.</unstructured_citation></citation><citation key="8"><unstructured_citation>Schorkowitz, D. 2012, Cultural contact and cultural transfer in medieval Western Eurasia, Archaeology, Ethnology and Anthropology of Eurasia, vol. 40, № 3, p. 84—94. doi: 10.1016/j.aeae.2012.11.010.</unstructured_citation></citation><citation key="9"><unstructured_citation>Barrett, J. H., Khamaiko, N., Ferrari, G., Cuevas, A., Kneale, C., Hufthammer, A. K., Pálsdóttir, A. H., Star, B. 2022, Walruses on the Dnieper: new evidence for the intercontinental trade of Greenlandic ivory in the Middle Ages, Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences, vol. 289, № 1972. doi: 10.1098/rspb.2021.2773.</unstructured_citation></citation><citation key="10"><unstructured_citation>Паранин, В. И. 1990, Историческая география летописной Руси, Петрозаводск, Карелия, 151 c.</unstructured_citation></citation><citation key="11"><unstructured_citation>Горюнова, В. М. 2016, Городок на Ловати X—XII вв. (к проблеме становления города Cеверной Руси), Сер. Труды ИИМК РАК, т. XLVII, Санкт-Петербург, изд-во «Дмитрий Буланин», 328 с.</unstructured_citation></citation><citation key="12"><unstructured_citation>Kezha, Y. N. 2021, Rogvolod’s Polity and formation of an ethnopolitical organization on the territory of the Middle Dvina in the Хth century, Studia Slavica et Balcanica Petropolitana, № 2, p. 116—132. doi: 10.21638/SPBU19.2021.208.</unstructured_citation></citation><citation key="13"><unstructured_citation>Риер, Я. Г. 2016, О начальных этапах формирования древнерусской государственности, Вестник славянских культур, № 2 (40), c. 13—32.</unstructured_citation></citation><citation key="14"><unstructured_citation>Хведченя, С. 2011, «Шлях із варягів у греки»: історико-географічний аспект, Спеціальні історичні дисципліни: питання теорії та методики, № 19, c. 148—168.</unstructured_citation></citation><citation key="15"><unstructured_citation>Thomas, F. 2020, Rediscovering russian-scandinavian relations: the role of medieval russian waterways, Скандинавская филология, № 2, c. 409—427 doi: 10.21638/11701/spbu21.2020.213.</unstructured_citation></citation><citation key="16"><unstructured_citation>Dixon, D. F. 1998, Varangian-Rus warrior-merchants and the origin of the Russian state, Journal of Macromarketing, vol. 18, № 1, p. 50—61. doi: 10.1177/027614679801800107.</unstructured_citation></citation><citation key="17"><unstructured_citation>Mägi, M. 2018, In Austrvegr: The Role of the Eastern Baltic in Viking Age Communication across the Baltic Sea, The Northern World, vol. 84, Brill; Leiden, 512 p. doi: 10.1163/9789004363816.</unstructured_citation></citation><citation key="18"><unstructured_citation>Curta, F. 2006, Southeastern Europe in the Middle Ages 500—1250, University of Florida, 498 p. doi: 10.1017/CBO9780511815638.</unstructured_citation></citation><citation key="19"><unstructured_citation>Микляев, А. М. 1992, Путь «из варяг в греки» (зимняя версия), Новгород и Новгородская земля. История и археология. Новгородский государственный объединенный музей-заповедник, с. 133—138.</unstructured_citation></citation><citation key="20"><unstructured_citation>Сорокин, П. Е. 1995, Экспедиция по древнему водному пути из Средней Швеции в Северо-Западную Русь, Археологические вести, № 4, с. 294—297.</unstructured_citation></citation><citation key="21"><unstructured_citation>Edberg, R. 2014, River Lovat—a Varangian tour de force: Two experimental voyages on a legendary route through Russia, International Journal of Nautical Archaeology, vol. 43, № 2, p. 447—451. doi: 10.1111/1095-9270.12065.</unstructured_citation></citation><citation key="22"><unstructured_citation>Еремеев, И. И., Дзюба, О. Ф. 2010, Очерки исторической географии лесной части пути из варяг в греки. Археологические и палеогеографические исследования между Западной Двиной и озером Ильмень, Сер. Труды ИИМК РАН т. XXXIII, Санкт-Петербург, изд-во «Нестор-История», 670 с.</unstructured_citation></citation><citation key="23"><unstructured_citation>Erman, N., Nizovtsev, V., Shirokova, V. 2020, Integrated geoecological research of the landscapes of historical waterways of the Russian plain, International Multidisciplinary Scientific GeoConference Surveying Geology and Mining Ecology Management, SGEM, vol. 2020, August, № 5.1, p. 471—477. doi: 10.5593/sgem2020/5.1/s20.060.</unstructured_citation></citation><citation key="24"><unstructured_citation>Erman, N. M., Aleksandrovskaya, O. A. 2020, Portage crosses on the historical waterways of Russia, IOP Conference Series: Earth and Environmental Science. International Symposium on Earth Sciences: History, Contemporary Issues and Prospects, ESHCIP 2020, vol. 579, № 1. doi: 10.1088/1755-1315/579/1/012158.</unstructured_citation></citation><citation key="25"><unstructured_citation>Еремеев, И. И. 2015, Древности Полоцкой земли в историческом изучении Восточно-Балтийского региона (очерки средневековой археологии и истории Псковско-Белорусского Подвинья), Труды ИИМК РАН, т. XLIV, Санкт-Петербург, изд-во «Дмитрий Буланин», 705 с.</unstructured_citation></citation><citation key="26"><unstructured_citation>Михайлов, А. В. 2020, Торгово-ремесленное поселение Горожане на ловатском участке пути «из варяг в греки». В: Труды VI (XXII) всероссийского археологического съезда в Самаре, в 3 т., т. 2, Самара, изд-во Самарского государственного социально-педагогического университета, с. 207—210.</unstructured_citation></citation><citation key="27"><unstructured_citation>Плечко, Л. А. 1985, Старинные водные пути, Москва, изд-во «Физкультура и спорт», 104 с.</unstructured_citation></citation><citation key="28"><unstructured_citation>Аверьянов, К. А. 2016, С какой скоростью перемещались в Древней Руси во времена князя Владимира? Вестник славянских культур, № 1 (39), c. 41—52.</unstructured_citation></citation><citation key="29"><unstructured_citation>Джаксон, Т. Н. 1997, Ладога саг в археологическом освещениию В: Дивинец староладожский. Сборник трудов конференции «Северо-Западная Русь в эпоху средневековья» пос. Старая Ладога, 27—29 декабря 1993 года, Санкт-Петербург, изд-во СПбГУ, c. 61—64.</unstructured_citation></citation><citation key="30"><unstructured_citation>Мартынов, В. Л., Сазонова, И. Е. 2020, Славянское заселение Северо-Запада России и «путь из варяг в греки». В: Природное и культурное наследие: междисциплинарные исследования, сохранение и развитие, Коллективная монография по материалам IX Всероссийской научно-практической конференции с международным участием, Санкт-Петербург, c. 156—159.</unstructured_citation></citation></citation_list></journal_article><journal_article publication_type="full_text"><titles><title>Пространственная организация новых форм онлайн-торговли продуктами питания и готовой едой в крупном российском городе</title><original_language_title>Spatial organisation of the new forms of e-grocery and ready-made food trade in a large Russian city</original_language_title></titles><contributors><person_name sequence="first" contributor_role="author"><given_name>К.Э.</given_name><surname>Аксенов</surname><ORCID>https://orcid.org/0000-0002-4728-0121</ORCID></person_name><person_name sequence="additional" contributor_role="author"><given_name>О.В.</given_name><surname>Красковская</surname><ORCID>https://orcid.org/0000-0003-0696-5965</ORCID></person_name><person_name sequence="additional" contributor_role="author"><given_name>Ф.М.</given_name><surname>Ренни</surname><ORCID>https://orcid.org/0000-0001-8195-5818</ORCID></person_name></contributors><jats:abstract><jats:p>Цель работы заключается в выявлении принципиально новых, отличных от свой­ственных традиционным типам предприятий пищевого ритейла особенностей пространственной организации ­онлайн-торговли продуктами питания и готовой едой в российском городе. На примере Санкт-Петербурга показано появление принципиально иной системы требований, предъявляемой новыми формами пищевого онлайн-ритейла в пространстве российских крупных городов по сравнению с традиционными отраслями и способами организации розницы. Рассмотрены пространственно-временные параметры новой модели шопинга и представлен сравнительный анализ ее пространственной конкуренции с уже сложившимися моделями. Пространственная организация нового пищевого онлайн-ритейла показана в разрезе системы размещения новых типов офлайн-объектов; возникновения новых потоков и их влияния на городское развитие; воздействия на рынки наружной и транзитной рекламы и труда. На основании проведенного анализа авторы приходят к выводу, что принципы размещения физических объектов нового типа — складов-распределителей, складов-магазинов (фулфилмент-центров) и дотком-объектов — оказались принципиально иными. Если местоположение точки обслуживания перестает быть конкурентным преимуществом в глазах покупателя, то скрытый от потребителя критически важный для новой конкуренции фактор ускорения доставки является таковым. В работе анализируется значимость связанных с этим фактором определенных принципов пространственной организации.</jats:p></jats:abstract><publication_date media_type="print"><month>05</month><day>29</day><year>2026</year></publication_date><pages><first_page>28</first_page><last_page>48</last_page></pages><doi_data><doi>10.5922/2079-8555-2022-3-2</doi><resource>https://balticregion.kantiana.ru/baltic_region/5171/37106/</resource></doi_data><citation_list><citation key="1"><unstructured_citation>Куцоконь, И. В., Корнюшина, К. А. 2021, Влияние макроэкономического шока от пандемии на отрасль e-grocery, Journal of Economy and Business, т. 4-1, № 74, с. 216—221. doi: 10.24412/2411-0450-2021-4-1-216-221.</unstructured_citation></citation><citation key="2"><unstructured_citation>Куликов, В. И. 2020, Рынок продовольственного ритейла: перспективы в постпандемический период, The Scientific Heritage, т. 3, № 57, с. 23—25. doi: 10.24412/9215-0365-2020-57-3-23-25.</unstructured_citation></citation><citation key="3"><unstructured_citation>Куликов, В. И. 2020, Тенденции по изменению спроса в общественном питании в 2020 году, Бизнес-образование в экономике знаний, т. 17, № 3, c. 95—97. doi: 10.24412/2412-5318-2020-317-95-97.</unstructured_citation></citation><citation key="4"><unstructured_citation>Бурденко, Е. В., Королёв, Г. В. 2021, Позитивные практики индустрии общественного питания Российской Федерации в условиях пандемии COVID-19, Вестник университета, № 5, c. 101—108.</unstructured_citation></citation><citation key="5"><unstructured_citation>Martín, J. C., Pagliara, F., Román, C. 2019, The Research Topics on E-Grocery: Trends and Existing Gaps, Sustainability, vol. 11, № 2, p. 321. doi: 10.3390/su11020321.</unstructured_citation></citation><citation key="6"><unstructured_citation>Fox, M. A., Kempiak, M. 2002, Online grocery shopping: Consumer motives, concerns, and business models, First Monday, vol. 9, № 7, doi: 10.5210/fm.v7i9.987.</unstructured_citation></citation><citation key="7"><unstructured_citation>Småros, J., Holmström, J. 2000, Viewpoint: reaching the consumer through e-grocery VMI, International Journal of Retail &amp; Distribution Management, vol. 28, № 2, p. 55—61. doi: 10.1108/09590550010315098.</unstructured_citation></citation><citation key="8"><unstructured_citation>Cheow, V., Yeo, S., Goh, S.-K., Rezaei, S. 2017, Consumer experiences, attitude and behavioral intention toward online food delivery (OFD) services, Journal of Retailing and Consumer Services, № 35, p. 150—162. doi: 10.1016/j.jretconser.2016.12.013.</unstructured_citation></citation><citation key="9"><unstructured_citation>Seaman, C. E. A. 1995, Food on the internet, Nutrition &amp; Food Science, vol. 95, № 6, p. 26— 29. doi: 10.1108/00346659410739030.</unstructured_citation></citation><citation key="10"><unstructured_citation>Seaman, C. E. A., Kirk, T. R. 1993, What Use Are Computers in Nutrition? Nutrition &amp; Food Science, vol. 93, № 4, p. 8—10. doi: 199310.1108/EUM0000000000992.</unstructured_citation></citation><citation key="11"><unstructured_citation>Чугунова, О. В. 2017, Инновационные направления развития сферы общественного питания, Научное обозрение. Экономические науки, № 3, c. 29—39.</unstructured_citation></citation><citation key="12"><unstructured_citation>Захарова, И. И. 2020, Формат «Dark kitchen» для индустрии питания в условиях кризиса, Агропродовольственная экономика, № 6, с. 7—13.</unstructured_citation></citation><citation key="13"><unstructured_citation>Småros, J., Holmström, J., Kämäräinen, V. 2000, New Service Opportunities in the E-grocery Business, The International Journal of Logistics Management, vol. 11, № 1, p. 61—74. doi: 10.1108/09574090010806065.</unstructured_citation></citation><citation key="14"><unstructured_citation>Mkansi, M., Eresia-Eke, C., Emmanuel-Ebikake, O. 2018, E-grocery challenges and remedies: Global market leaders perspective, Cogent Business &amp; Management, vol. 5, № 1, p. 3—35. doi: 10.1080/23311975.2018.1459338.</unstructured_citation></citation><citation key="15"><unstructured_citation>Kirby-Hawkins, E., Birkin, M., Clarke, G. 2019, An investigation into the geography of corporate e-commerce sales in the UK grocery market, Environment and Planning B: Urban Analytics and City Science, vol. 6, № 46, p. 1148—1164. doi: 10.1177/2399808318755147.</unstructured_citation></citation><citation key="16"><unstructured_citation>Аксёнов, К. Э. 2016, Эволюция типов шопинга и пространственная организация розничной торговли в постсоветском метрополисе, Изв. РГО, т. 148, № 6, c. 39—56.</unstructured_citation></citation><citation key="17"><unstructured_citation>Егорова, К. Д., Платонова, А. С., Суворова, С. Д. 2020, Формат «Dark Store»: современная реальность ритейла России, Международный журнал гуманитарных и естественных наук, т. 2, № 7. c. 110—113. doi: 10.24411/2500-1000-2020-10896.</unstructured_citation></citation><citation key="18"><unstructured_citation>Суворова, С. Д., Еремин, К. А. 2021, Форматы «E-grocery» и «Dark-store»: развитие на потребительском рынке России, Journal of Economy and Business, т. 70, № 12-1, c. 235—238.</unstructured_citation></citation><citation key="19"><unstructured_citation>Thain, G., Bradley, J. 2012, Store wars: the Worldwide Battle for Mind space and Shelf space, Online and In-store, West Sussex, PO19, 8SQ, United Kingdom, John Wiley &amp; Sons, p. 215—216.</unstructured_citation></citation><citation key="20"><unstructured_citation>Saphores, J-D., Xu, L. 2020, E-shopping changes and the state of E-grocery shopping in the US — Evidence from national travel and time use surveys, Research in Transportation Economics, vol. 87, p. 184—196. doi: 10.1016/j.retrec.2020.100864.</unstructured_citation></citation><citation key="21"><unstructured_citation>Спиридонова, Г. В., Мрочко, Л. В. 2021, Антикризисные тренды рынка FMCG в период пандемии: e-grocery, маркетплейсы, цифровые технологии, Экономические и социально-гуманитарные исследования, т. 29, № 1, c. 26—33. doi: 10.24151/2409-1073-2021-1-26-33.</unstructured_citation></citation><citation key="22"><unstructured_citation>Viebahn, С., Landwehr, M. A., Trott, M. 2020, The Future of Grocery Shopping? A Taxonomy-Based Approach to Classify E-Grocery Fulfillment Concepts, Business and Computer Science, p. 111—117. doi: 10.30844/wi_2020_j2-viebahn.</unstructured_citation></citation><citation key="23"><unstructured_citation>Khan, S. A., Ahmad, S, Jamshed, M. 2020, IoT-enabled services in online food retailing, J Public Affairs, vol. 21, № 1. doi: 10.1002/pa.2150.</unstructured_citation></citation><citation key="24"><unstructured_citation>Shea, T. P., Zivic, L. J. 2003, Online Food Retailing: Is Market Segmentation The Key To Success? Journal of Business &amp; Economics Research, vol. 5, № 1. doi: 10.19030/jber.v1i5.3008.</unstructured_citation></citation><citation key="25"><unstructured_citation>Аксенов, К., Брадэ, И., Бондарчук, Е. 2006, Трансформационное и пострансформационное городское пространство. В: Ленинград-Санкт-Петербург 1989—2002, СПб., Геликон-плюс, c. 284.</unstructured_citation></citation><citation key="26"><unstructured_citation>Дыганова, Р. Р. 2018, Современные способы доставки товаров в дистанционной торговле, Конкурентоспособность в глобальном мире: экономика, наука, технологии, т. 60, № 1, c. 168—170.</unstructured_citation></citation><citation key="27"><unstructured_citation>Vazquez-Noguerol, M., González-Boubeta, I., Portela-Caramés, I, Carlos Prado-Prado, J. 2021, Rethinking picking processes in e-grocery: a study in the multichannel context, Business Process Management Journal, vol. 27, № 2, p. 565—589. doi: 10.1108/BPMJ-04-2020-0139.</unstructured_citation></citation><citation key="28"><unstructured_citation>Mkansi, M., Luntala Nsakanda, A. 2021, Leveraging the physical network of stores in e-grocery order fulfilment for sustainable competitive advantage, Research in Transportation Economics, № 87, p. 170—186. doi: 10.1016/j.retrec.2019.100786.</unstructured_citation></citation><citation key="29"><unstructured_citation>Тиунов, B. M. 2020, Сервисы доставки здорвой еды как современное явление в условиях карантина, Технологии пищевой и перерабатывающей промышленности АПК — продукты здорового питания, № 3, с. 56—64.</unstructured_citation></citation><citation key="30"><unstructured_citation>Saskiaa, S., Mareï, N., Blanquart, C. 2016, Innovations in e-grocery and Logistics Solutions for Cities, Transportation Research Procedia, № 12, p. 825—835. doi: 10.1016/j.trpro.2016.02.035.</unstructured_citation></citation><citation key="31"><unstructured_citation>Демин, А. С. 2020, Необходимость использования новых медиа подходов для организации в сфере продуктового ритейла, Научные труды Московского гуманитарного университета, т. 7, № 1, с. 40—45.</unstructured_citation></citation></citation_list></journal_article><journal_article publication_type="full_text"><titles><title>«Польский вопрос» в Литве и проблемы польско-литовских отношений на рубеже столетий</title><original_language_title>‘Polish Question’ in Lithuania and Problems of Polish-Lithuanian Relations at the Turn of the Century</original_language_title></titles><contributors><person_name sequence="first" contributor_role="author"><given_name>В.И.</given_name><surname>Мусаев</surname><ORCID>https://orcid.org/0000-0003-2641-5231</ORCID></person_name></contributors><jats:abstract><jats:p>Рассматривается специфика взаимоотношений между двумя соседними государствами Балтийского региона, Польшей и Литвой, на протяжении последних десятилетий. Эти отношения складывались неоднозначно. С одной стороны, общие устремления к интеграции в Европейский союз и другие европейские структуры, взаимная заинтересованность в развитии региональной кооперации создавали благоприятные условия для сближения и сотрудничества, с другой — успешное развитие такого сотрудничества осложнялось из-за ряда взаимных противоречий и претензий. В первую очередь это было связано с положением соответствующих этнических меньшинств, поляков в Литве и литовцев в Польше. По мнению польской стороны, национально-культурные интересы польских жителей Литвы в полной мере не удовлетворяются, их права нарушаются. Схожие претензии имеет официальный Вильнюс относительно положения этнических литовцев в Польше. Эти и другие противоречия в известной степени сглаживаются благодаря общим военным и внешнеполитическим интересам, в первую очередь в том, что касается сотрудничества в структурах Северо-Атлантического альянса и совместного противостояния пресловутой «угрозе в Востока», а также во взаимной поддержке прозападной оппозиции в соседней Белоруссии.</jats:p></jats:abstract><publication_date media_type="print"><month>05</month><day>29</day><year>2026</year></publication_date><pages><first_page>49</first_page><last_page>63</last_page></pages><doi_data><doi>10.5922/2079-8555-2022-3-3</doi><resource>https://balticregion.kantiana.ru/baltic_region/5172/37107/</resource></doi_data><citation_list><citation key="1"><unstructured_citation>Венцлова, Т. 2012, Вильнюс: город в Европе, СПб., Изд-во Ивана Лимбаха. 264 с.</unstructured_citation></citation><citation key="2"><unstructured_citation>Григонис, Э. П. 2014, Литва и ее соседи в прошлом и настоящем [Сборник избранных статей], СПб., Лема, 323 с.</unstructured_citation></citation><citation key="3"><unstructured_citation>Зубкова, Е. Ю. 2008, Прибалтика и Кремль. 1940—1953, М., РОССПЭН. 348 с.</unstructured_citation></citation><citation key="4"><unstructured_citation>Шереметьев, Д. В. 2017, Эволюция европейской политики безопасности и обороны в условиях глобализации, М., Международные отношения, 198 с.</unstructured_citation></citation><citation key="5"><unstructured_citation>Błaszczyk, G. 1998. Dzieje stosunków polsko-litewskich od czasów najdawniejszych do współczesności, Poznań, Wydawnictwo poznańskie, 336 s.</unstructured_citation></citation><citation key="6"><unstructured_citation>Bobryk, A. 2005, Odrodzenie narodowe Polaków w Republice Litewskiej 1987—1997, Toruń, DUET, 553 s.</unstructured_citation></citation><citation key="7"><unstructured_citation>Bobryk, A. 2013, Polsko-litewskie spory o pomniki i tablice pamiątkowe. In: Nijakowski, L. M. (red.), Litwini, Warszawa, s. 187—209.</unstructured_citation></citation><citation key="8"><unstructured_citation>Buchowski, K. 2013, Polityka zagraniczna Litwy 1990—2012. Główne kierunki i uwarunkowania, Białystok, Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, 312 s.</unstructured_citation></citation><citation key="9"><unstructured_citation>Buchowski, K. 2006, Szkice polsko-litewskie: czyli o nełatwym sąsiedztwie w pierwszej połowie XX wieku, Toruń, Grado, 217 s.</unstructured_citation></citation><citation key="10"><unstructured_citation>Burant, S. R. 1993, International Relations in a Regional Context: Poland and Its Eastern Neighbours — Lithuania, Belarus, Ukraine, Europe-Asia Studies, № 3, p. 398—405.</unstructured_citation></citation><citation key="11"><unstructured_citation>Burant, S. R. 1996, Overcoming the Past: Polish-Lithuanian Relations, 1990—1995, Journal of Baltic Studies, vol. XXVII, № 4, p. 315—326.</unstructured_citation></citation><citation key="12"><unstructured_citation>Cieplak, P. 1992, Stosunki polsko-litewskie, Rocznik Polskiej Polityki Zagranicznej, URL: http://www.sprawymiedzynarodowe.pl/rocznik/1992/1992.html (дата обращения 16.05.2022).</unstructured_citation></citation><citation key="13"><unstructured_citation>Gorbaniuk, O., Wilczewski, M., Ivanova, A. et al. 2021, The management, structure, and cross-cultural equivalence of political party perception. Evidence from Poland, Lithuania and Ukraine, Przegląd Wschodnioeuropejski, vol. XII, № 1, s. 209—223.</unstructured_citation></citation><citation key="14"><unstructured_citation>Gyventojai pagal išsilavinimą gimtają kalbą ir kalbų mokėjimą, 2002, Vilnius, Statistikos dep. 204 l.</unstructured_citation></citation><citation key="15"><unstructured_citation>Kabzińska, I. 2009, Między pragnieniem ideału i rzeczywistością. Polacy na Litwie, Białorusi i Ukrainie w okresie transformacji systemowej przełomu XX—XXI wieku, Warszawa, Zakład Wydawniczy Letter Quality, 228 s.</unstructured_citation></citation><citation key="16"><unstructured_citation>Kawęcki, K. 2013, Polacy na Wileńszczyźnie 1990—2012, Warszawa, Książka ja Wiedza, 256 s.</unstructured_citation></citation><citation key="17"><unstructured_citation>Letko, P. 2012. Rosja wobec krajów Bałtyckich — główne problemy w stosunkach dwustronnych w roku 2004, Przegląd Wschodnioeuropejski, vol. III, s. 203—222.</unstructured_citation></citation><citation key="18"><unstructured_citation>Łukomski, G. 1994, Walka Rzeczy Pospolitej o kresy północno-wschodnie 1918—1920, Poznań, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, 182 s.</unstructured_citation></citation><citation key="19"><unstructured_citation>Łossowski, P. 1985, Po tej i tamtej stronie Niemna. Stosunki polsko-litewskie 1883—1939, Warszawa, Czytelnik. 326 s.</unstructured_citation></citation><citation key="20"><unstructured_citation>Malewicz, P. 2008, Polska polityka wschodnia w latach 1989—1991, Toruń, Grado. 194 s.</unstructured_citation></citation><citation key="21"><unstructured_citation>Modzelewski, W. T. 2009, Stosunki polsko-litewskie. In: Modzelewski, W. T. (red.), Polska wobec sąsiadów. Współczesne stosunki polityczne, Olsztyn, Instytut Nauk Politycznych Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie, s. 51—72.</unstructured_citation></citation><citation key="22"><unstructured_citation>Dębicki, M., Makaro, J. (red.) 2012, Sąsiedztwa III RP: Lenkija, Litwa, Polska, Lietuva: zagadnienia spoleczne..., Wrocław, GAJT, 296 s.</unstructured_citation></citation><citation key="23"><unstructured_citation>Sidorkiewicz, K. 2010, Działalność polityczna Polaków w odrodzonej Republice Litewskiej, Przegląd Wschodnioeuropejski, I. S. 243—265.</unstructured_citation></citation><citation key="24"><unstructured_citation>Sidorkiewicz, K. 2013, Działalność polsko-litewskiej Rady Międzyrządowej w świetle dokumentów (1997—1998), Przegląd Wschodnioeuropejski, vol. IV, s. 191—201.</unstructured_citation></citation><citation key="25"><unstructured_citation>Sidorkiewicz, K. 2012, Kształtowanie institucjonalnych stosunków polsko-litewskich w latach 1996—1998: partnerstwo strategiczne, Przegląd Wschodnioeuropejski, vol. III, s. 223—241.</unstructured_citation></citation><citation key="26"><unstructured_citation>Sidorkiewicz, K. 2015, Polska i Litwa w latach 2009—2013. Dobre czy trudne sąsiedztwo? Przegląd Wschodnioeuropejski, vol. VI/2, s. 69—83.</unstructured_citation></citation><citation key="27"><unstructured_citation>Sidorkiewicz, K. 2005, Związek Polaków na Litwie po piętnastu latach działalności, Przegląd Polonijny, Z. 2, s. 68—76.</unstructured_citation></citation><citation key="28"><unstructured_citation>Srebrakowski, A. 2000, Polacy w Litewskiej SSR, Toruń, DUET, 219 s.</unstructured_citation></citation><citation key="29"><unstructured_citation>Vilniaus klausimas, 1918—1922: liudininkų akimis, 2013, Trakai, Voruta. 441 l.</unstructured_citation></citation><citation key="30"><unstructured_citation>Widacki, J. 1997, Stosunki z Litwą, Rocznik Polskiej Polityki Zagranicznej, URL: http://www.sprawymiedzynarodowe.pl/rocznik/1997/1997.html (дата обращения: 16.05.2022).</unstructured_citation></citation></citation_list></journal_article><journal_article publication_type="full_text"><titles><title>Республика Беларусь и Калининградская область России как субрегиональный комплекс безопасности</title><original_language_title>The Republic of Belarus and the Kaliningrad region of Russia as a sub-regional security complex</original_language_title></titles><contributors><person_name sequence="first" contributor_role="author"><given_name>Ю.М.</given_name><surname>Зверев</surname><ORCID>https://orcid.org/0000-0002-5048-7481</ORCID></person_name><person_name sequence="additional" contributor_role="author"><given_name>Н.М.</given_name><surname>Межевич</surname><ORCID>https://orcid.org/0000-0003-3513-2962</ORCID></person_name></contributors><jats:abstract><jats:p>Формальная неделимость безопасности, о которой говорят теоретики в сфере международных отношений, — вещь бесспорная. Развитие военной техники, формат глобализации, критическое отношение к классической геополитике привели к недооценке пространственного фактора. Однако регионализация еще раз доказала, что составляет неотъемлемую часть глобализации, ее alter ego.</jats:p><jats:p>Процессы политического развития Европы в начале третьего десятилетия XXI века тесно связаны с вопросами военной безопасности. Такая взаимозависимость не новое явление, однако региональная система безопасности в течение достаточно долго времени была относительно стабильной. Неуклонное, хотя и постепенное обострение ситуации вокруг Калининградской области и Республики Беларусь вызывает ответную реакцию — координацию сотрудничества в рамках Союзного государства. Следствием этого стало формирование субрегионального комплекса безопасности (СРКБ), включающего Республику Беларусь и Калининградскую область РФ, теоретическому обоснованию которого и посвящена данная статья. Авторы определили плавающие границы СРКБ, в рамках которого существует особый характер пространственных эффектов военно-политических связей. Цель исследования — попытка применить и адаптировать концепцию региональных комплексов безопасности к военно-политическому пространству восточной части Балтийского моря. Практическая значимость статьи заключается в обосновании взаимосвязанности и взаимозависимости доктрин и практик безопасности в одном из неспокойных регионов Европы.</jats:p></jats:abstract><publication_date media_type="print"><month>05</month><day>29</day><year>2026</year></publication_date><pages><first_page>64</first_page><last_page>82</last_page></pages><doi_data><doi>10.5922/2079-8555-2022-3-4</doi><resource>https://balticregion.kantiana.ru/baltic_region/5172/37108/</resource></doi_data><citation_list><citation key="1"><unstructured_citation>Бузан, Б. 2021, Как сохранить статус? Россия в глобальной политике, т. 19, № 6, c. 124— 138, URL: https://globalaffairs.ru/articles/kak-sohranit-status/ (дата обращения: 20.06.2022).</unstructured_citation></citation><citation key="2"><unstructured_citation>Buzan, B., Little, R. 2000. International Systems in World History. Remaking the Study of International Relations, Oxford, Oxford University Press, 472 p.</unstructured_citation></citation><citation key="3"><unstructured_citation>Хлопов, О. А. 2019, Система международной безопасности XXI в.: поиск приемлемой теоретической модели, Вестник РГГУ. Серия «Политология. История. Международные отношения», № 1, c. 45—57. doi: https://doi.org/10.28995/2073-6339-2019-1-45-57.</unstructured_citation></citation><citation key="4"><unstructured_citation>Воскресенский, А. Д. 2020, Логика новой мироустроительной архитектоники: практика и теория переосмысления многомерного мира и поиск Китаем своего места, Сравнительная политика, т. 11, № 4, с. 5—26. doi: https://doi.org/10.24411/2221-3279-2020-10045.</unstructured_citation></citation><citation key="5"><unstructured_citation>Lipschute, R. (ed.) 1995, On Security, N. Y., Columbia University Press, 250 p.</unstructured_citation></citation><citation key="6"><unstructured_citation>Lanko, D. 2013, The regional approach in the policy of the Russian Federation towards the Re-public of Estonia, Balt. Reg., № 3, p. 37—45. doi: https://doi.org/10.5922/2079-8555-2013-3-4.</unstructured_citation></citation><citation key="7"><unstructured_citation>Lanko, D., Dolženkova, J. 2015, Latvia in the system of European territorial security: a view from the inside and outside, Balt. Reg., № 1, p. 56—66. doi: https://doi.org/10.5922/2079-8555-2015-1-4.</unstructured_citation></citation><citation key="8"><unstructured_citation>Buzan, B. 1983, Peoples, States and Fear. An Agenda for International Security Studies in the Post-Cold War Era, L., Harvester Press Group, 262 p.</unstructured_citation></citation><citation key="9"><unstructured_citation>Buzan, B., Waever, O. 2003, Regions and Powers: The Structure of International Relations, Cambridge, 598 p.</unstructured_citation></citation><citation key="10"><unstructured_citation>Лукин, А. Л. 2011, Теория комплексов региональной безопасности и Восточная Азия, Ойкумена, № 2 (17), c. 7—19, URL: https://cyberleninka.ru/article/n/teoriya-kompleksov-regionalnoy-bezopasnosti-i-vostochnaya-aziya (дата обращения: 20.06.2022).</unstructured_citation></citation><citation key="11"><unstructured_citation>Окунев, И., Виноградов, В. 2021, Комплексы региональной безопасности (Опыт пространственного автокорреляционного и кластерного анализа), Мировая экономика и международные отношения, т. 65, № 4, c. 30—41. doi: https://doi.org/10.20542/0131-2227-2021-65-4-30-41.</unstructured_citation></citation><citation key="12"><unstructured_citation>Pop, A. 2016, From cooperation to confrontation: the impact of bilateral perceptions and interactions on the EU- Russia relations in the context of shared neighbourhood, EASTERN JOURNAL OF EUROPEAN STUDIES, vol. 7, № 2, December, p. 47—70.</unstructured_citation></citation><citation key="13"><unstructured_citation>Soltani, F. 2014, Levels of Analysis in International Relations and Regional Security Complex Theory, Journal of Public Administration and Governance, vol. 4, № 4, p. 166—171. doi: https://doi.org/10.5296/jpag.v4i4.6973.</unstructured_citation></citation><citation key="14"><unstructured_citation>Väyrynen, R. 1984, Regional conflict formations: An intractable problem of international relations, Journal of Peace Research, vol. 21, № 4, p. 337—359. doi: https://doi.org/10.1177/002234338402100403.</unstructured_citation></citation><citation key="15"><unstructured_citation>Lanko, D. A. 2017, Methodology and Methods of International and Area Studies. In: Russia and the World: Understanding International Relations, Lanham, Boulder, New York, London, Rowman &amp; Littlefield, p. 25—42.</unstructured_citation></citation><citation key="16"><unstructured_citation>Воскресенский, А. Д. 2019, Глава 30. Регионализм как парадигма мироустройства. В: Воскресенский, А. Д., Гаман-Голутвина, О. В., Никитин, А. И. (ред.), Современная политическая наука. Методология, 2-е издание, исправленное и дополненное, М., Аспект Пресс, с. 675—695.</unstructured_citation></citation><citation key="17"><unstructured_citation>Voskressenski, A. D., Koller B. (eds.) 2019, The Regional World Order. Transregionalism, Regional Integration, and Regional Projects across Europe and Asia, Lanham, Boulder, New York, London, Rowman &amp; Littlefield, Lexington Books, 242 p.</unstructured_citation></citation><citation key="18"><unstructured_citation>Воскресенский, А. Д. 2012, Концепции регионализации, региональных подсистем, региональных комплексов и региональных трансформаций в современных международных отношениях, Сравнительная политика, № 2 (8), c. 30—58. doi: https://doi.org/10.18611/2221-3279-2012-3-2(8)-30-58.</unstructured_citation></citation><citation key="19"><unstructured_citation>Gunnarsson, M. 2002, Regionalism and security — two concepts in the wind of change. In: Axensten, P. (ed.), Nuclear Risks, Environmental, and Development Co-operation in the North of Europe, Umeå, Cerum, Umeå universitet.</unstructured_citation></citation><citation key="20"><unstructured_citation>Buzan, B. 2012, How regions were made, and the legacies for world politics: an English School reconnaissance. In: Paul, T. V. Inter-national relations Theory and Regional Transformation, Cambridge University Press, p. 22—46.</unstructured_citation></citation><citation key="21"><unstructured_citation>Deutsch, K. 1981, On nationalism, world regions, and the nature of the West. In: Torsvik, P. Mobilization, Center-Periphery structure and nation-building. A volume in commemoration of Stein Rokkan, Universitetsfrolaget, Bergen, Oslo-Toronto, p. 51—93.</unstructured_citation></citation><citation key="22"><unstructured_citation>Karl, W. 1957, Deutsch et al. Political community and the North Atlantic area: International Organization in the Light of Historical Experience, Princeton, Princeton University Press, 228 p.</unstructured_citation></citation><citation key="23"><unstructured_citation>Cairncross, F.C. 2001. In: Cairncross, F. C. The Death of Distance: How the Communications Revolution Is Changing our Lives, Harvard Business Review Press, 320 p.</unstructured_citation></citation><citation key="24"><unstructured_citation>Ohmae, K. 1990. In: Ohmae, K. The Borderless World, New York, Harper Business, 223 p.</unstructured_citation></citation><citation key="25"><unstructured_citation>O’Brien, R. 1992. In: O’Brien, R. Global Financial Integration: The End of Geography, Council on Foreign Relations Press, 120 p.</unstructured_citation></citation><citation key="26"><unstructured_citation>Bethlehem, D. 2014, The End of Geography: The Changing Nature of the International System and the Challenge to International, The European Journal of International Law, vol. 25, № 1, p. 9—24.</unstructured_citation></citation><citation key="27"><unstructured_citation>Смирнягин, Л. В. 2012, Безграничное районирование и плавающие признаки как средство познания географической реальности. В: Шупер, В. А. (ред.), Проблемы географической реальности. IX Сократические чтения, М., Эслан, с. 191—200.</unstructured_citation></citation><citation key="28"><unstructured_citation>Зверев Ю. 2022, «Союзная решимость»: Какой ответ на внешнюю агрессию отрабатывают Россия и Белоруссия, Евразия.Эксперт, 08 февраля 2022, URL: https://eurasia.expert/kakoy-otvet-na-vneshnyuyu-agressiyu-otrabatyvayut-rossiya-i-belorussiya/ (дата обращения: 08.02.2022).</unstructured_citation></citation><citation key="29"><unstructured_citation>Рожков-Юрьевский, Ю. Д. 2013, Понятия «анклав» и «эксклав» и их использование для политико-географической характеристики Калининградской области, Балтийский регион, № 2 (16), с. 149—161. doi https://doi.org/10.5922/2074-9848-2013-2-11.</unstructured_citation></citation><citation key="30"><unstructured_citation>Vandiver, J. 2020, V Corps takes up position at new Poland headquarters, Stars and Stripes, November 2, 2020, URL: https://www.stripes.com/theaters/europe/v-corps-takes-up-position-at-new-poland-headquarters-1.652807 (дата обращения: 20.06.2022).</unstructured_citation></citation><citation key="31"><unstructured_citation>Szymański, P. 2021, US Army in Lithuania: a new outpost on the eastern flank, Centre for Eastern Studies (OSW), 2021-01-14, URL: https://www.osw.waw.pl/en/publikacje/analyses/2021-01-14/us-army-lithuania-a-new-outpost-eastern-flank (дата обращения: 20.06.2022).</unstructured_citation></citation><citation key="32"><unstructured_citation>Feldscher, J. 2021, Is This the Next US Military Base in Europe? Defense One, October 3, 2021, URL: https://www.defenseone.com/policy/2021/10/next-us-military-base-europe/185808/ (дата обращения: 20.06.2022).</unstructured_citation></citation><citation key="33"><unstructured_citation>Porter, C. 2021, 405th AFSB command team visits APS-2 construction site in Poland, U. S. Army, May 11, 2021, URL: https://www.army.mil/article/246192/405th_afsb_command_team_visits_aps_2_construction_site_in_poland (дата обращения: 20.06.2022).</unstructured_citation></citation><citation key="34"><unstructured_citation>Зверев, Ю., 2022. Ставка на конфронтацию: США и НАТО наращивают военный потенциал в Восточной Европе, Евразия.Эксперт, 28 апреля 2022, URL: https://eurasia.expert/ssha-i-nato-narashchivayut-voennyy-potentsial-v-vostochnoy-evrope/ (дата обращения: 20.06.2022).</unstructured_citation></citation><citation key="35"><unstructured_citation>Зверев, Ю. 2019, Устрашение и отработка ударов: что американские B-52 делали у границ Беларуси и России, Евразия.Эксперт, 28 апреля 2019, URL: https://eurasia.expert/chto-amerikanskie-b-52-delali-u-granits-belarusi-i-rossii/ (дата обращения: 20.06.2022).</unstructured_citation></citation><citation key="36"><unstructured_citation>Зверев, Ю. 2019, США поставили рекорд десятилетия по активности ядерных бомбардировщиков в Европе, Евразия.Эксперт, 03 декабря 2019, URL: https://eurasia.expert/ssha-postavili-rekord-aktivnosti-yadernykh-bombardirovshchikov-v-evrope/ (дата обращения: 20.06.2022).</unstructured_citation></citation><citation key="37"><unstructured_citation>Freedberg, S. J. Jr. 2019, Target, Kaliningrad: Air Force Puts Putin On Notice // Breaking Defense. September 17, 2019, URL: https://breakingdefense.com/2019/09/target-kaliningrad-eucom-puts-putin-on-notice/ (дата обращения: 20.06.2022).</unstructured_citation></citation><citation key="38"><unstructured_citation>Allison G. 2021, British and American surveillance aircraft circle Kaliningrad, UK Defence Journal, October 3, 2021, URL: https://ukdefencejournal.org.uk/british-and-american-surveillance-aircraft-circle-kaliningrad/ (дата обращения: 20.06.2022).</unstructured_citation></citation><citation key="39"><unstructured_citation>Зверев, Ю. 2018, Новая польская дивизия: Варшава провоцирует «гонку вооружений» у границ Беларуси и России, Евразия.Эксперт, 25 сентября 2018, URL: https://eurasia.expert/novaya-polskaya-diviziya-varshava-belarusi/ (дата обращения: 20.06.2022).</unstructured_citation></citation><citation key="40"><unstructured_citation>Gustafsson, J. 2020, Lithuania’s Military Capability, p. 3, Swedish Defence Research Agency (FOI), URL: http://www.foi.se/rest-api/report/FOI%20Memo%207595 (дата обращения: 20.06.2022).</unstructured_citation></citation><citation key="41"><unstructured_citation>Зверев, Ю. М. 2021, Возможные направления военных операций НАТО против Калининградской области РФ (по материалам открытых публикаций), Евразия.Эксперт, № 2, с. 44—53. doi: https://doi.org/10.18254/S271332140015330-0.</unstructured_citation></citation><citation key="42"><unstructured_citation>Зверев, Ю. 2018, Сувалкский коридор: угроза для НАТО или для Беларуси и России? Евразия.Эксперт, 13 сентября 2018, URL: https://eurasia.expert/suvalkskiy-koridor-ugroza-dlya-nato-ili-dlya-belarusi-i-rossii/ (дата обращения: 20.06.2022).</unstructured_citation></citation><citation key="43"><unstructured_citation>Hodges, B., Bugajski, J., Doran, P. B. 2018, Securing the Suwałki Corridor. Strategy, Statecraft, Deterrence, and Defense, Center for European Policy Analysis (CEPA), July 2018, 71 p., URL: https://cepa.org/cepa_files/2018-CEPA-report-Securing_The_Suwa%C5 %82ki_Corridor.pdf (дата обращения: 20.06.2022).</unstructured_citation></citation><citation key="44"><unstructured_citation>Зверев, Ю. М., Межевич, Н. М. 2019, Безопасность в восточной Балтике: к военным учениям России и Беларуси «Щит Союза — 2019»: экспертный доклад, СПб, ИПЦ СЗИУ РАНХиГС, 2019. 152 с., URL: https://interaffairs.ru/i/Bezopasnost_v_Vostochnoj_Baltike.pdf (дата обращения: 20.06.2022).</unstructured_citation></citation><citation key="45"><unstructured_citation>Зверев, Ю. М., Межевич, Н. М. 2021, Минимальный ответ на возрастающие угрозы: почему проведены учения «Запад-2021»? экспертный доклад, СПб., ИПЦ СЗИУ РАНХиГС, 40 с.</unstructured_citation></citation><citation key="46"><unstructured_citation>Худолей, К. К., Ланко, Д. А. 2019, Финская дилемма безопасности, НАТО и фактор Восточной Европы, Мировая экономика и международные отношения, т. 63, № 3, c. 13—20. doi: https://doi.org/10.20542/0131-2227-2019-63-3-13-20.</unstructured_citation></citation><citation key="47"><unstructured_citation>Muzyka, K. 2020, Russian Forces in the Western Military District, CNA Occasional Paper, December 2020, 66 p., URL: https://www.cna.org/archive/CNA_Files/pdf/russian-forces-in-the-western-military-district.pdf (дата обращения: 20.06.2022).</unstructured_citation></citation><citation key="48"><unstructured_citation>Muzyka, K. 2021, The Belarusian Armed Forces: Structures, Capabilities, and Defence Relations with Russia, August 2021, 27 p., International Centre for Defence and Security (ICDS), URL: https://icds.ee/wp-content/uploads/2021/08/The-Belarusian-Armed-Forces.pdf (дата обращения: 20.06.2022).</unstructured_citation></citation><citation key="49"><unstructured_citation>Belarus in Russian military planning and strategy. In: Deen, B., Roggeveen, B., Zweers, W. An Ever-Closer Union? Ramifications of further integration between Belarus and Russia, Clingendael Report, August 2021, p. 57—65, Clingedael Institute, Netherlands Institute of International Relations, URL: https://www.clingendael.org/pub/2021/an-ever-closer-union/annex-3/ (дата обращения: 20.06.2022).</unstructured_citation></citation><citation key="50"><unstructured_citation>Sukhankin, S. 2021, The Belarus Factor in Kaliningrad’s Security Lifeline to Russia, The Jamestown Foundation, January 29, URL: https://jamestown.org/program/the-belarus-factor-in-kaliningrads-security-lifeline-to-russia/ (дата обращения: 20.06.2022).</unstructured_citation></citation><citation key="51"><unstructured_citation>Tassinari, F. 2004, Mare Europaeum: Baltic Sea Region Security and Cooperation from Post-Wall to Post-Enlargement Europe, Copenhagen, University of Copenhagen, 343 p.</unstructured_citation></citation></citation_list></journal_article><journal_article publication_type="full_text"><titles><title>Пандемия COVID-19 в Германии: информационные кампании, медиа, общество</title><original_language_title>COVID-19 pandemic in Germany: information campaign, media, society</original_language_title></titles><contributors><person_name sequence="first" contributor_role="author"><given_name>Ю.В.</given_name><surname>Балакина</surname><ORCID>https://orcid.org/0000-0002-4942-5953</ORCID></person_name></contributors><jats:abstract><jats:p>Пандемия COVID-19 представляет собой серьезный вызов для всего мирового сообщества. Для сдерживания распространения инфекции страны по всему миру были вынуждены вводить различные ограничительные меры, что неминуемо вызвало недовольство общественности. Одной из стран, где были введены одни из самых болезненных мер, стала Германия. В условиях кризиса своевременная и достоверная информация является необходимым условием для мотивации общества соблюдать ограничительные меры. Таким образом, видится особенно актуальным проследить, как руководство Германии путем определенных информационных кампаний и стратегий пыталось сдержать недовольство общественности вводимыми ограничениями. Цель представляемой теоретической работы — систематизировать имеющиеся данные об информировании населения в Германии, сопоставить их с данными из РФ и определить наиболее удачные стратегии и слабые места в коммуникации. В итоге можно заключить, что необходимо диверсифицировать каналы коммуникации между властью и обществом, задействовав все доступные средства трансляции, а также привлекать экспертов и лидеров мнений, которые пользуются большим доверием, чем политические деятели. Кроме того, усилия должны быть направлены на борьбу с дезинформацией и замалчиванием не имеющих доказательств фактов. Полученные данные могут быть использованы в реализации информационных кампаний в ходе будущего мирового кризиса.</jats:p></jats:abstract><publication_date media_type="print"><month>05</month><day>29</day><year>2026</year></publication_date><pages><first_page>83</first_page><last_page>101</last_page></pages><doi_data><doi>10.5922/2079-8555-2022-3-5</doi><resource>https://balticregion.kantiana.ru/baltic_region/5173/37109/</resource></doi_data><citation_list><citation key="1"><unstructured_citation>Petzold, M. B., Bendau A., Plag, J. et al. 2020, Risk, resilience, psychological distress, and anxiety at the beginning of the COVID-19 pandemic in Germany, Brain and Behavior, vol. 10, № 9. doi: https://doi.org/10.1002/brb3.1745.</unstructured_citation></citation><citation key="2"><unstructured_citation>Sjölander-Lindqvist, A., Larsson, S., Fava, N. et al. 2020, Communicating About COVID-19 in Four European Countries: Similarities and Differences in National Discourses in Germany, Italy, Spain, and Sweden, Frontiers in Communication, № 5. doi: https://doi.org/10.3389/FCOMM.2020.593325.</unstructured_citation></citation><citation key="3"><unstructured_citation>Koos, S. 2021, Die «Querdenker». Wer nimmt an Corona-Protesten teil und warum? : Ergebnisse einer Befragung während der «Corona-Proteste» am 4.10.2020 in Konstanz, URN:NBN Resolver für Deutschland und Schweiz, URL: http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:bsz:352-2-bnrddxo8opad0 (дата обращения: 07.05.2022).</unstructured_citation></citation><citation key="4"><unstructured_citation>Nachtwey, O., Schäfer, R., Frei, N. 2020, Politische Soziologie der Corona-proteste, the institutional repository of the University of Basel, URL: https://edoc.unibas.ch/80835/1/20210118133822_6005813e51e0a.pdf (дата обращения: 11.05.2022).</unstructured_citation></citation><citation key="5"><unstructured_citation>El-Far Cardo, A., Kraus, T., Kaifie, A. 2021, Factors That Shape People’s Attitudes towards the COVID-19 Pandemic in Germany—The Influence of MEDIA, Politics and Personal Characteristics, International Journal of Environmental Research and Public Health, 18 (15), art. 7772. doi: https://doi.org/10.3390/ijerph18157772.</unstructured_citation></citation><citation key="6"><unstructured_citation>Glöckner, A. et al. 2020, The Perception of Infection Risks during the Early and Later Outbreak of COVID-19 in Germany: Consequences and Recommendations, PsyArXiv. doi: https://doi.org/10.31234/osf.io/wdbgc.</unstructured_citation></citation><citation key="7"><unstructured_citation>Majid, U. et al. 2020, Knowledge, (mis-)conceptions, risk perception, and behavior change during pandemics: A scoping review of 149 studies, Public Underst. Sci, № 29, p. 777—799.</unstructured_citation></citation><citation key="8"><unstructured_citation>Dryhurst, S. et al. 2020, Risk perceptions of COVID-19 around the world, J. Risk Res, № 23, p. 994—1006.</unstructured_citation></citation><citation key="9"><unstructured_citation>Eitze, S. et al. 2021, Public trust in institutions in the first half of the Corona pandemic: Findings from the COVID-19 Snapshot Monitoring (COSMO) project, Bundesgesundheitsblatt, Gesundheitsforschung, Gesundheitsschutz, vol. 64, № 3, p. 268—276. doi: https://doi.org/10.1007/s00103-021-03279-z.</unstructured_citation></citation><citation key="10"><unstructured_citation>Wiedemann, P., Dorl, W. 2020, Be alarmed. Some reflections about the COVID-19 risk communication in Germany, Journal of Risk Research, vol. 23, № 7-8, p. 1036—1046. doi: https://doi.org/10.1080/13669877.2020.1825984.</unstructured_citation></citation><citation key="11"><unstructured_citation>Радина, Н. К. 2013, Власть в информационном поле природных и техногенных катастроф (по материалам документальных фильмов), Полис. Политические исследования, № 1, с. 112—124.</unstructured_citation></citation><citation key="12"><unstructured_citation>Paek, H. J. et al. 2008, Public support for government actions during a flu pandemic: lessons learned from a statewide survey, Health promotion practice, vol. 9, 4 Suppl., p. 60—72. doi: https://doi.org/10.1177/1524839908322114.</unstructured_citation></citation><citation key="13"><unstructured_citation>Davis, M. D. M. et al. 2015, Beyond resistance: social factors in the general public response to pandemic influenza, BMC Public Health 15. https://doi.org/10.1186/s12889-015-1756-8.</unstructured_citation></citation><citation key="14"><unstructured_citation>Raunack-Mayer, A. et al. 2013, Understanding the school community’s response to school closures during the H1N1 2009 influenza pandemic, BMC Public Health, № 13, art. 344.</unstructured_citation></citation><citation key="15"><unstructured_citation>Dohle, S., Wingen, T., Schreiber, M. 2020, Acceptance and Adoption of Protective Measures During the COVID-19 Pandemic: The Role of Trust in Politics and Trust in Science. PsychArchives. doi: https://doi.org/10.31219/osf.io/w52nv.</unstructured_citation></citation><citation key="16"><unstructured_citation>Vardavas, C., Odanis, S., Nikitara, K. et al. 2021, Public perspective on the governmental response, communication and trust in the governmental decisions in mitigating COVID-19 early in the pandemic across the G7 countries, Preventive Medicine Reports, № 21. doi: https://doi.org/10.1016/j.pmedr.2020.101252.</unstructured_citation></citation><citation key="17"><unstructured_citation>Zimmermann, B. M., Fiske, A., McLennan, S. et al. 2021, Motivations and Limits for COVID-19 Policy Compliance in Germany and Switzerland, International Journal of Health Policy and Management. doi: https://doi.org/10.34172/IJHPM.2021.30.</unstructured_citation></citation><citation key="18"><unstructured_citation>Hellmann, D. M., Dorrough, A., Glöckner, A. 2021, Prosocial behavior during the COVID-19 pandemic in Germany. The role of responsibility and vulnerability, Heliyon, vol. 7, № 9, art. e08041. doi: https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2021.e08041.</unstructured_citation></citation><citation key="19"><unstructured_citation>Naumann, E., Möhring, K., Reifenscheid, M. et al. 2020, COVID-19 policies in Germany and their social, political, and psychological consequences, Eur Policy Anal., № 6, p. 191—202. doi: https://doi.org/10.1002/epa2.1091.</unstructured_citation></citation><citation key="20"><unstructured_citation>Büthe, T., Messerschmidt, L., Cheng, C. 2020, Policy Responses to the Coronavirus in Germany. In: Gardini, G. L. (ed.), The World Before and After COVID-19: Intellectual Reflections on Politics, Diplomacy and International Relations, Stockholm — Salamanca, European Institute of International Studies/Instituto Europeo de Estudios Internacionales, p. 97—102, URL: https://www.ieeiweb.eu/publications (дата обращения: 07.05.2022).</unstructured_citation></citation><citation key="21"><unstructured_citation>Vorvereitungen aud Massnahmen in Deutschland, version 1.0 (stand 04.03.2020), 2020, Ergänzung zum Nationalen Pandemieplan — COVID-19 — neuartige Coronaviruserkrankung, Robert Koch Institute, URL: https://www.rki.de/ DE/Content/InfAZ/N/Neuartiges_Coronavirus/Ergaenzung_Pandemieplan_Covid.pdf?__blob=publicationFile (дата обращения: 11.05.2022).</unstructured_citation></citation><citation key="22"><unstructured_citation>Volk, S. 2021, Political Performances of Control During COVID-19: Controlling and Contesting Democracy in Germany, Frontiers in Political Science, № 3. doi: https://doi.org/10.3389/fpos.2021.654069.</unstructured_citation></citation><citation key="23"><unstructured_citation>Schieferdecker, D. 2021, Beliefs, Attitudes, and Communicative Practices of Opponents and Supporters of COVID-19 Containment Policies: A Qualitative Case Study from Germany, Javnost — The Public, vol. 28, № 3, p. 306—322. doi: https://doi.org/10.1080/13183222.2021.1969620.</unstructured_citation></citation><citation key="24"><unstructured_citation>Hodges, R., Caperchione, E., Van Helden, J. et al. 2022, The Role of Scientific Expertise in COVID-19 Policy-making: Evidence from Four European Countries, Public Organization Review, https://doi.org/10.1007/s11115-022-00614-z.</unstructured_citation></citation><citation key="25"><unstructured_citation>Colman, E., Wanat, M., Goossens, H. et al. 2021, Following the science? Views from scientists on government advisory boards during the COVID-19 pandemic: a qualitative interview study in five European countries, BMJ Global Health, № 6, art. e006928. doi: https://doi.org/10.1136/bmjgh-2021-006928.</unstructured_citation></citation><citation key="26"><unstructured_citation>Marten, R., El-Jardali, F., Hafeez, A. et al. 2021, Co-producing the covid-19 response in Germany, Hong Kong, Lebanon, and Pakistan, BMJ, № 372, art. n243. doi: https://doi.org/10.1136/bmj.n243.</unstructured_citation></citation><citation key="27"><unstructured_citation>Schumann, F., Simmank, J. 2020, Wir haben es selbst in der Hand, Zeit Online, 8 October, URL: www.zeit.de/wissen/2020-10/christian-drosten-corona-massnahmenneuinfektionen-herbst-winter-covid-19 (дата обращения: 15.05.2022).</unstructured_citation></citation><citation key="28"><unstructured_citation>Drescher, L. S., Roosen, J., Aue, K. et al. 2021, The Spread of COVID-19 Crisis Communication by German Public Authorities and Experts on Twitter: Quantitative Content Analysis, JMIR Public Health Surveill, № 7 (12), art. e31834. doi: https://doi.org/10.2196/31834.</unstructured_citation></citation><citation key="29"><unstructured_citation>Breher, N. 2020, When the Ministry of Health sends a push message, Tagesspiegel. https://www.tagesspiegel.de/politik/social-media-kommunikation-in-der-coronakrise-wenndas-gesundheitsminsterium-eine-push-nachricht-schickt/25779934.html (дата обращения: 08.05.2022) (in Germ.).</unstructured_citation></citation><citation key="30"><unstructured_citation>Heiss, R., Waser, M., Falkenbach, M., Eberl, J.-M. 2021, How have governments and public health agencies responded to misinformation during the COVID-19 pandemic in Europe? European Observatory on Health Systems and Policies, URL: https://eurohealthobservatory.who.int/monitors/hsrm/analyses/hsrm/how-have-governments-and-public-he... (дата обращения: 07.05.2022).</unstructured_citation></citation><citation key="31"><unstructured_citation>Mikos, L. 2020, Film and Television Production and Consumption in Times of the COVID-19 Pandemic — The Case of Germany, Baltic Screen Media Review, № 8 (1), p. 30—34. doi: https://doi.org/10.2478/BSMR-2020-0004.</unstructured_citation></citation><citation key="32"><unstructured_citation>Lemenager, T., Neissner, M., Koopmann, A. et al. 2020, COVID-19 Lockdown Restrictions and Online Media Consumption in Germany, International Journal of Environmental Research and Public Health, vol. 18 (1), № 14. doi: https://doi.org/10.3390/ijerph18010014.</unstructured_citation></citation><citation key="33"><unstructured_citation>Link, E. 2021, Information avoidance during health crises: Predictors of avoiding information about the COVID-19 pandemic among German news consumers, Information Processing &amp; Management, vol. 58, № 6,102714. doi: https://doi.org/10.1016/j.ipm.2021.102714.</unstructured_citation></citation><citation key="34"><unstructured_citation>Okan, O., de Sombre, S., Hurrelmann, K. et al. 2020, Gesundheitskompetenz der Bevölkerung im Umgang mit der Coronavirus-Pandemie, Bielefeld &amp; Berlin, April 2020, URL: https://t1p.de/4p54 (дата обращения: 11.05.2022).</unstructured_citation></citation><citation key="35"><unstructured_citation>Zeng, J., Chan, C.-H. 2021, A cross-national diagnosis of infodemics: comparing the topical and temporal features of misinformation around COVID-19 in China, India, the US, Germany and France, Online Information Review, vol. 45, № 4, p. 709—728. doi: https://doi-org.proxylibrary.hse.ru/10.1108/OIR-09-2020-0417.</unstructured_citation></citation><citation key="36"><unstructured_citation>Schaefer, C., Bitzer, E. 2021, Dealing with Misinformation in Media, Kompetenznetz Public Health COVID-19, https://www.public-health-covid19.de/images/2020/Ergebnisse/200526-Fake-News-V2-engl.pdf (дата обращения: 15.05.2022).</unstructured_citation></citation><citation key="37"><unstructured_citation>Hanson, C., Luedtke, S., Spicer, N. et al. 2020, National health governance, science and the media: drivers of COVID-19 responses in Germany, Sweden and the UK in 2020, BMJ Global Health, № 6 (12), art. e006691. doi: https://doi.org/10.1136/bmjgh-2021-006691.</unstructured_citation></citation><citation key="38"><unstructured_citation>Mellado, C., Hallin, D., Cárcamo, L. et al. 2021, Sourcing Pandemic News: A Cross-National Computational Analysis of Mainstream Media Coverage of COVID-19 on Facebook, Twitter, and Instagram, Digital Journalism, vol. 9, № 9, p. 1261—1285. doi: https://doi.org/10.1080/21670811.2021.1942114.</unstructured_citation></citation><citation key="39"><unstructured_citation>Schöning, H, 2020, Heiko Schöning Ärzte für Aufklärung Demo 29.08.2020, Berlin, Vimeo, URL: https://vimeo.com/455194633 (дата обращения: 27.06.2022).</unstructured_citation></citation><citation key="40"><unstructured_citation>Wegwarth, O., Wagner, G. G., Spies, C., Hertwig, R. 2020, Assessment of German Public Attitudes Toward Health Communications With Varying Degrees of Scientific Uncertainty Regarding COVID-19, JAMA Netw Open, № 3 (12), art. e2032335. doi: https://doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2020.32335.</unstructured_citation></citation><citation key="41"><unstructured_citation>Peschke, L. 2020, The Prevention Paradox of the COVID-19 Crisis in Germany. Science Communication in Times of Uncertainties, CORONALOGY: Multidisciplinary Academic Analysis in Perspective of Covid-19.</unstructured_citation></citation><citation key="42"><unstructured_citation>Starosta, K., Onete, C., Grosu, R., Doru, P. 2020, COVID-19 Mass Media Infodemic in Six European Countries, Advance, Preprint. https://doi.org/10.31124/advance.13333697.v1.</unstructured_citation></citation><citation key="43"><unstructured_citation>Teufel, M., Schweda, A., Dörrie, N. 2020, Not all world leaders use Twitter in response to the COVID-19 pandemic: impact of the way of Angela Merkel on psychological distress, behaviour and risk perception, Journal of Public Health, vol. 42, № 3, September 2020, p. 644—646. doi: https://doi.org/10.1093/pubmed/fdaa060.</unstructured_citation></citation><citation key="44"><unstructured_citation>Meier, K., Glatz, T., Guijt, M. C. et al. 2020, Public perspectives on protective measures during the COVID-19 pandemic in the Netherlands, Germany and Italy: A survey study, PLoS ONE, vol. 15, № 8, art. e0236917. doi: https://doi.org/10.1371/journal.pone.0236917.</unstructured_citation></citation><citation key="45"><unstructured_citation>Bittmann, F. 2021, How Trust Makes a Difference: The Impact of the First Wave of the COVID-19 Pandemic on Life Satisfaction in Germany, Applied Research Quality Life. doi: https://doi.org/10.1007/s11482-021-09956-0.</unstructured_citation></citation><citation key="46"><unstructured_citation>Hangel, N., Schönweitz, F., McLennan, S. et al. 2022, Solidaristic behavior and its limits: A qualitative study about German and Swiss residents’ behaviors towards public health measures during COVID-19 lockdown in April 2020, SSM — Qualitative Research in Health, № 2, art. 100051. doi: https://doi.org/10.1016/j.ssmqr.2022.100051.</unstructured_citation></citation><citation key="47"><unstructured_citation>Schneider, S., Eger, J., Bruder, M. et al. 2021, Does the COVID-19 pandemic threaten global solidarity? Evidence from Germany, World Development, № 140. doi: https://doi.org/10.1016/j.worlddev.2020.105356.</unstructured_citation></citation><citation key="48"><unstructured_citation>Bertogg, A., Koos, S. 2021, Socio-economic position and local solidarity in times of crisis. The COVID-19 pandemic and the emergence of informal helping arrangements in Germany, Research in Social Stratification and Mobility, № 74, art. 100612. doi: https://doi.org/10.1016/j.rssm.2021.100612.</unstructured_citation></citation><citation key="49"><unstructured_citation>Pförtner, T. K., Dohle, S., Hower, K. I. 2022, Trends in educational disparities in preventive behaviours, risk perception, perceived effectiveness and trust in the first year of the COVID-19 pandemic in Germany, BMC Public Health, vol. 22, art. 903. doi: https://doi.org/10.1186/s12889-022-13341-3.</unstructured_citation></citation><citation key="50"><unstructured_citation>Soiné, H., Kriegel, L., Dollmann, J. 2021, The impact of the COVID-19 pandemic on risk perceptions: differences between ethnic groups in Germany, European Societies, vol. 23, supl. 1, p. 289—306. doi: https://doi.org/10.1080/14616696.2020.1825766.</unstructured_citation></citation><citation key="51"><unstructured_citation>Dollmann, J., Kogan, I. 2021, COVID-19–associated discrimination in Germany, Research in Social Stratification and Mobility, № 74, art. 100631. doi: https://doi.org/10.1016/j.rssm.2021.100631.</unstructured_citation></citation><citation key="52"><unstructured_citation>Демидов, Д. Г. 2021, Инфодемия в «коммуникационном квадрате» наука — власть — сми — народ (Россия на фоне Германии), Коммуникативные исследования, № 1, URL: https://cyberleninka.ru/article/n/infodemiya-v-kommunikatsionnom-kvadrate-nauka-vlast-smi-narod-ross... (дата обращения: 11.05.2022).</unstructured_citation></citation><citation key="53"><unstructured_citation>Архипова, А. С., Радченко, Д. А., Козлова, И. В. и др. 2020, Пути российской инфодемии: от WhatsApp до Следственного комитета, Мониторинг общественного мнения: экономические и социальные перемены, № 6, с. 231—265. doi: https://doi.org/10.14515/monitoring.2020.6.1778.</unstructured_citation></citation><citation key="54"><unstructured_citation>Sukhankin, S. 2020, COVID-19 As a Tool of Information Confrontation: Russia’s Approach (April 1, 2020), The School of Public Policy Publications, vol. 13, № 3, URL: https://ssrn.com/abstract=3566689 (дата обращения: 15.05.2022).</unstructured_citation></citation><citation key="55"><unstructured_citation>Баринов, Д. Н. 2021, Медиавирусстраха: особенности репрезентации российскими СМИ пандемии коронавирусной инфекции (COVID-19) в период первой волны (январь-июнь 2020 года), Социодинамика, № 2. doi: https://doi.org/10.25136/2409-7144.2021.2.35066.</unstructured_citation></citation><citation key="56"><unstructured_citation>Lukacovic, M. N. 2020, «Wars» on COVID-19 in Slovakia, Russia, and the United States: Securitized Framing and Reframing of Political and Media Communication Around the Pandemic, Frontiers in Communication, № 5. doi: https://doi.org/10.3389/fcomm.2020.583406.</unstructured_citation></citation><citation key="57"><unstructured_citation>Малышева, Г. А. 2020, Социально-политические аспекты пандемии в обществе цифровой сетевизации: российский опыт, Вестник Московского государственного областного университета, № 3, с. 60—74. doi: https://doi.org/10.18384/2224-0209-2020-3-1025.</unstructured_citation></citation></citation_list></journal_article><journal_article publication_type="full_text"><titles><title>Привлекательность Калининградской области: факторы притяжения и причины разочарования мигрантов из регионов России</title><original_language_title>Attractiveness of the Kaliningrad region: pull factors and reasons for disappointments of migrants from Russian regions</original_language_title></titles><contributors><person_name sequence="first" contributor_role="author"><given_name>К.Ю.</given_name><surname>Волошенко</surname><ORCID>https://orcid.org/0000-0002-2624-0155</ORCID></person_name><person_name sequence="additional" contributor_role="author"><given_name>А.В.</given_name><surname>Лялина</surname><ORCID>https://orcid.org/0000-0002-8479-413X</ORCID></person_name></contributors><jats:abstract><jats:p>Миграционная привлекательность Калининградской области обусловливает позитивную динамику внешней (международной) и внутренней миграции. Ведущая роль принадлежит внутрироссийской межрегиональной миграции, на долю которой приходится около 60 % миграционного прироста населения региона. Однако возрастная структура российских мигрантов, их профессиональный состав и уровень квалификации не в полной мере соответствуют запросам рынка труда и стратегическим направлениям социально-экономического развития региона. Сложившаяся ситуация актуализирует вопросы миграционной политики, адресованной потенциальным мигрантам — жителям других регионов России. Однако представления о причинах, мотивирующих людей переехать в Калининградскую область, о факторах, подталкивающих к такому решению или препятствующих его принятию, до настоящего времени имели общий характер и, как правило, сводились к таким общеизвестным обстоятельствам, как приморское положение региона и соседство со странами ЕС. Цель настоящей статьи — дать детальный анализ причин миграции в регион, оценить значение ограничений и сложностей, возникающих при переезде, и степень удовлетворенности сменой постоянного места жительства. В качестве методической основы исследования была выбрана смешанная стратегия изучения мигрантов Калининградской области, в частности применены формализованные методы сбора данных в сочетании с методикой отбора респондентов, свой­ственной качественным или экспертным методам. Авторы опираются на результаты поискового социологического исследования, которое было проведено в декабре 2021 года и было направлено на изучение трансформации восприятия российскими мигрантами Калининградской области до и после переезда в регион. В ходе работы использовались смешанные методы исследования; поиск респондентов проводился через социальные сети и тематические группы, объединяющие лиц, переехавших в регион. Анализ полученных данных показал расхождение ожиданий мигрантов и реальности, с которой они столкнулись, а также позволил выявить причины неполного соответствия структуры миграционного потока в область потребностям рынка труда и задачам развития региона. В заключение авторы, опираясь на результаты исследования, дают некоторые рекомендации по разработке мер миграционной политики, основанной на активном формировании актуальных представлений о регионе и направленной на привлечение востребованных трудовых ресурсов, а также адаптацию и поддержку людей на новом месте жительства.</jats:p></jats:abstract><publication_date media_type="print"><month>05</month><day>29</day><year>2026</year></publication_date><pages><first_page>102</first_page><last_page>128</last_page></pages><doi_data><doi>10.5922/2079-8555-2022-3-6</doi><resource>https://balticregion.kantiana.ru/baltic_region/5173/37110/</resource></doi_data><citation_list><citation key="1"><unstructured_citation>Лялина, А. В. 2019, Роль миграции в демографическом развитии Калининградской области, Региональные исследования, № 4, с. 73—84. doi: https://doi.org/10.5922/1994-5280-2019-4-6.</unstructured_citation></citation><citation key="2"><unstructured_citation>Деминцева, Е. Б., Мкртчян, Н. В., Флоринская, Ю. Ф. 2018, Миграционная политика: диагностика, вызовы, предложения, М., Центр стратегических разработок, 55 с.</unstructured_citation></citation><citation key="3"><unstructured_citation>Рыбаковский, Л. Л. 2017, Факторы и причины миграции населения, механизм их взаимосвязи, Народонаселение, № 2 (76), с. 51—61.</unstructured_citation></citation><citation key="4"><unstructured_citation>Переведенцев, В. И. 1975, Методы изучения миграции населения, М., Наука, 232 с.</unstructured_citation></citation><citation key="5"><unstructured_citation>Топилин, А. В. 1975, Территориальное перераспределение трудовых ресурсов в СССР, М., Экономика, 159 с.</unstructured_citation></citation><citation key="6"><unstructured_citation>Хомра, А. У. 1979, Миграция населения: Вопросы теории, методики исследования, Киев, Наукова думка, 112 с.</unstructured_citation></citation><citation key="7"><unstructured_citation>Petrov, M. B., Kurushina, E. V., Druzhinina, I. V. 2019, Attractiveness of the Russian Regional Space as a Living Environment: Aspect of the Migrants’ Behavioural Rationality, Ekonomika Regiona [Economy of Regions], vol. 15, № 2, p. 377—390. doi: https://doi.org/10.17059/2019-2-6.</unstructured_citation></citation><citation key="8"><unstructured_citation>Lee, E. 1966, A Theory of Migration, Demography, № 3, p. 47—57.</unstructured_citation></citation><citation key="9"><unstructured_citation>Parkins, N. C. 2010, Push and pull factors of migration, American Review of Political Economy, vol. 8, № 2, p. 6—23. doi: https://doi.org/10.38024/arpe.119.</unstructured_citation></citation><citation key="10"><unstructured_citation>Dorigo, G., Tobler, W. 1983, Push-Pull Migration Laws, Annals of the Association of American Geographers, vol. 73, № 1, p. 1—17.</unstructured_citation></citation><citation key="11"><unstructured_citation>Schoorl, J. J. 2000, Push and Pull Factors of International Migration: A Comparative Report, Luxembourg, Office for Official Publications of the European Communities, 161 p.</unstructured_citation></citation><citation key="12"><unstructured_citation>Abdou, L. H. 2020, ‘Push or pull’? Framing immigration in times of crisis in the European Union and the United States, Journal of European Integration, vol. 42, № 5, p. 643—658. doi: https://doi.org/10.1080/07036337.2020.1792468.</unstructured_citation></citation><citation key="13"><unstructured_citation>Matsui, N., Raymer, J. 2020, The Push and Pull Factors Contributing Towards Asylum Migration from Developing Countries to Developed Countries Since 2000, International Migration, vol. 58, № 6, p. 210—231. doi: https://doi.org/10.1111/imig.12708.</unstructured_citation></citation><citation key="14"><unstructured_citation>Viñuela, A, Gutiérrez Posada, D, Rubiera Morollón, F. 2019, Determinants of immigrants’ concentration at local level in Spain: Why size and position still matter, Popul Space Place, vol. 25, № 7, art. e2247. doi: https://doi.org/10.1002/psp.2247.</unstructured_citation></citation><citation key="15"><unstructured_citation>Economist Intelligence Unit, 2008, Global migration barometer: methodology, results &amp; findings. Sponcored by Western Union, URL: https://www.un.org/development/desa/pd/sites/www.un.org.development.desa.pd/files/unpd-cm7-2008-11_g... (дата обращения: 20.01.22).</unstructured_citation></citation><citation key="16"><unstructured_citation>Tuccio, M. 2019, Measuring and assessing talent attractiveness in OECD countries, OECD Social, Employment and Migration Working Papers, № 229, Paris, OECD Publishing, 58 p. doi: https://doi.org/10.1787/b4e677ca-en.</unstructured_citation></citation><citation key="17"><unstructured_citation>Земцов, С. П., Бабурин, В. Л. 2016, Оценка потенциала экономико-географического положения регионов России, Экономика региона, т. 12, № 1, с. 117—138. doi: https://doi.org/10.17059/2016-1-9.</unstructured_citation></citation><citation key="18"><unstructured_citation>Carson, D. B., Wenghofer, E., Timony, P. et al. 2016, Recruitment and retention of professional labour: The health workforce at settlement levelю In: Taylor, A. et al. (eds.), Settlements at the edge: Remote human settlements in developed nations, Cheltenham (UK) and Northampton (USA), Edward Elgar, p. 320—336.</unstructured_citation></citation><citation key="19"><unstructured_citation>Harwood, S., Wensing, E., Ensign, P. C. 2016, Place-based planning in remote regions: Cape York Peninsula, Australia and Nunavut, Canada. In: Taylor, A. et al. (eds.), Settlements at the edge: Remote human settlements in developed nations, Cheltenham (UK) and Northampton (USA), Edward Elgar, p. 124—150.</unstructured_citation></citation><citation key="20"><unstructured_citation>Guimond, L, Desmeules, A. 2019, Choosing the northern periphery: Paradoxes in the ways of dwelling of new residents of Eastern Minganie (North Shore, Québec, Canada), Popul Space Place, vol. 25, № 6, art. e2226. doi: https://doi.org/10.1002/psp.2226.</unstructured_citation></citation><citation key="21"><unstructured_citation>Carson, D. B., Rasmussen, R., Ensign, P. et al. (eds.) 2011, Demography at the edge: Remote human populations in developed nations, Farnham (UK), Ashgate.</unstructured_citation></citation><citation key="22"><unstructured_citation>Simard, M. 2009, Retention and departure factors influencing highly skilled immigrants in rural areas: Medical professionals in Québec, Canada. In: Jentsch, B., Simard, M. (eds.), International migration and rural areas—Cross national comparative perspectives, Williston VT, Ashgate, p. 43—73.</unstructured_citation></citation><citation key="23"><unstructured_citation>Taylor, A., Carson, D. B., Ensign, P. C. et al. (eds.) 2016, Settlements at the edge: Remote human settlements in developed nations. Cheltenham (UK) and Northampton (USA), Edward Elgar. doi: https://doi.org/10.4337/9781784711962.</unstructured_citation></citation><citation key="24"><unstructured_citation>Anastasiou, E., Duquenne, M.-N. 2020, Determinants and Spatial Patterns of Counterurbanization in Times of Crisis: Evidence from Greece, Population Review, vol. 59, № 2, p. 88—110. doi: https://doi.org/10.1353/prv.2020.0004.</unstructured_citation></citation><citation key="25"><unstructured_citation>Bilan, Yu. 2012, Specificity of border labour migration, Transformations in Business &amp; Economics, vol. 11, № 2, p. 82—97.</unstructured_citation></citation><citation key="26"><unstructured_citation>Tsapenko, I. P. 2018, Cross-Border Mobility: Updating the Format, Her. Russ. Acad. Sci, № 88, p. 369—378. doi: https://doi.org/10.1134/S1019331618050088.</unstructured_citation></citation><citation key="27"><unstructured_citation>Möller, C., Alfredsson-Olsson, E., Ericsson, B., Overvåg, K. 2018, The border as an engine for mobility and spatial integration: A study of commuting in a Swedish—Norwegian context, Norsk Geografisk Tidsskrift — Norwegian Journal of Geography, vol. 72, № 4, p. 217—233. doi: https://doi.org/10.1080/00291951.2018.1497698.</unstructured_citation></citation><citation key="28"><unstructured_citation>Колосов, В. А., Вендина, О. И. 2011, Повседневная жизнь и миграции населения (на примере белгородско-харьковского участка границы). В: Колосов, В. А., Вендина, О. И. (ред.), Российско-украинское пограничье: двадцать лет разделенного единства, Новый Хронограф, с. 162—180.</unstructured_citation></citation><citation key="29"><unstructured_citation>Hrynkevych, O. 2017, Cross-border factor of educational migration of Ukrainian youth to Poland: social-economic opportunities and threats, Economic Annals-ХХI, vol. 163, № 1-2 (1), p. 26—30. doi: https://doi.org/10.21003/ea.V163-05.</unstructured_citation></citation><citation key="30"><unstructured_citation>Kiss, É., Jankó, F., Bertalan, L. és Mikó, E. 2018, Nyugat és Kelet határán: Sopron a belföldi migrációban, Tér és Társadalom, vol. 32, № 4, p. 151—166. doi: https://doi.org/10.17649/TET.32.4.3070.</unstructured_citation></citation><citation key="31"><unstructured_citation>Соколова, Ф. Х., Лялина, А. В. 2021, Миграционная привлекательность приморской зоны Северо-Запада России: локальные градиенты, Балтийский регион, т. 13, № 4, с. 54—78. doi: https://doi.org/10.5922/2079-8555-2021-4-4.</unstructured_citation></citation><citation key="32"><unstructured_citation>Creel, L. 2003, Ripple effects: population and coastal regions, Washington, Population Reference Bureau.</unstructured_citation></citation><citation key="33"><unstructured_citation>Coldbach, C. 2017, Out-migration from Coastal Areas in Ghana and Indonesia—the Role of Environmental Factors, CESifo Economic Studies, vol. 63, № 4, p. 529—559. doi: https://doi.org/10.1093/cesifo/ifx007.</unstructured_citation></citation><citation key="34"><unstructured_citation>Zelinsky, W. 1971, The Hypothesis of the Mobility Transition, Geographical Review, vol. 61, № 2, p. 219—249.</unstructured_citation></citation><citation key="35"><unstructured_citation>Montanari, A., Staniscia, B. 2011, From global to local: Human mobility in the Rome coastal area in the context of the global economic crisis, Volltextausgaben, № 3-4, p. 127—200. doi: https://doi.org/10.4000/belgeo.6300.</unstructured_citation></citation><citation key="36"><unstructured_citation>Iden, G., Richter, C. 1971, Factors Associated with Population Mobility in the Atlantic Coastal Plains Region, Land Economics, vol. 47, № 2, p. 189—193.</unstructured_citation></citation><citation key="37"><unstructured_citation>Fulanda, B., Munga, C., Ohtomi, J. et al. 2009, The structure and evolution of the coastal migrant fishery of Kenya, Ocean &amp; Coastal Management, vol. 52, № 9, p. 459—466. doi: https://doi.org/10.1016/j.ocecoaman.2009.07.001.</unstructured_citation></citation><citation key="38"><unstructured_citation>Merkens, J.-L., Reimann, L., Hinkel J., Vafeidis, A. T. 2016, Gridded population projections for the coastal zone under the Shared Socioeconomic Pathways, Global and Planetary Change, № 145, p. 57—66. doi: https://doi.org/10.1016/j.gloplacha.2016.08.009.</unstructured_citation></citation><citation key="39"><unstructured_citation>O’Reilly, K. 2000, The British on the Costa del Sol, London, Routledge, 198 p.</unstructured_citation></citation><citation key="40"><unstructured_citation>Janoschka, M., Haas, H. (eds.) 2013, Contested Spatialities, Lifestyle Migration and Residential Tourism, London, Routledge, 193 p.</unstructured_citation></citation><citation key="41"><unstructured_citation>Huber, A., O’Reilly, K. 2004, The construction of Heimat under conditions of individualised modernity: Swiss and British elderly migration in Spain, Ageing and Society, vol. 24, № 3, p. 327—351.</unstructured_citation></citation><citation key="42"><unstructured_citation>Casado-Díaz, M. 2006, Retiring to Spain: An Analysis of Difference among North European Nationals, Journal of Ethnic and Migration Studies, vol. 32, № 8, p. 1321—1339.</unstructured_citation></citation><citation key="43"><unstructured_citation>43. Benson, M., O’Reilly, K. 2009, Migration and the search for a better way of life: A critical exploration of lifestyle migration, The Sociological Review, vol. 57, № 4, p. 608—625.</unstructured_citation></citation><citation key="44"><unstructured_citation>Membrado, J. K. 2015, Pensioners’ coast: migration of elderly north Europeans to the Costa Blanca, MÈTODE Science Studies Journal, № 5, p. 65—73. doi: https://doi.org/10.7203/metode.81.3111.</unstructured_citation></citation><citation key="45"><unstructured_citation>Laiz, I., Relvas, P., Plomaritis, T., Garel, E. 2016, Erasmus experience between the University of Cadiz (Spain) and the University of Algarve (Portugal). In: EDULEARN16: proceedings of conference. Barcelona, 2016, p. 4649—4653. doi: https://doi.org/10.21125/edulearn.2016.2119.</unstructured_citation></citation><citation key="46"><unstructured_citation>Ionov, V. V., Kaledin, N. V., Kakhro, N. M. et al. 2016, Forms of International cooperation in Environmental education: the experience of Saint Petersburg State University, Baltic region, vol. 8, № 4, p. 114—128. doi: https://doi.org/10.5922/2074-9848-2016-4-8.</unstructured_citation></citation><citation key="47"><unstructured_citation>Burt, J., Killilea, M., Ciprut, S. 2019, Coastal urbanization and environmental change: Opportunities for collaborative education across a global network university, Regional Studies in Marine Science, № 26, art. 100501. doi: https://doi.org/10.1016/j.rsma.2019.100501.</unstructured_citation></citation><citation key="48"><unstructured_citation>Vakulenko, E. S., Mkrtchyan, N. V. 2020, Factors of Interregional Migration in Russia Disaggregated by Age, Applied Spatial Analysis and Policy, № 13, p. 609—630.</unstructured_citation></citation><citation key="49"><unstructured_citation>Mkrtchyan, N. V., Vakulenko, E. S. 2019, Interregional migration in Russia at different stages of the life cycle, Geo Journal, vol. 84, № 6, p. 1549—1565.</unstructured_citation></citation><citation key="50"><unstructured_citation>Вакуленко, Е. С. 2019, Мотивы внутренней миграции населения в России: что изменилось в последние годы? Прикладная эконометрика, № 3 (55), с. 113—138. doi: https://doi.org/10.24411/1993-7601-2019-10013.</unstructured_citation></citation><citation key="51"><unstructured_citation>Лисицын, П. П., Степанов, А. М. 2019, Переезд из Таджикистана в Россию: мифы и реальность, Мониторинг общественного мнения: Экономические и социальные перемены, № 2, с. 304—317. doi: https://doi.org/10.14515/monitoring.2019.2.14.</unstructured_citation></citation><citation key="52"><unstructured_citation>Муращенкова, Н. В., Гриценко, В. В., Бражник, Ю. В. 2017, Психологический анализ миграционных ожиданий соотечественников, переселяющихся в Россию из Украины и других стран, Психолог, № 5, с. 77—91. doi: https://doi.org/10.25136/2409-8701.2017.5.24294.</unstructured_citation></citation><citation key="53"><unstructured_citation>Лялина, А. В. 2021, Миграционные процессы в приморских муниципалитетах Калининградской области: «агломерационные» эффекты или талассоаттрактивность? Псковский регионологический журнал, № 2 (46), с. 58—78.</unstructured_citation></citation><citation key="54"><unstructured_citation>Лялина, А. В. 2020, Миграционные процессы в Юго-Восточной Прибалтике. В: Тарасов, И. Н., Федоров, Г. М. (ред.), Калининградская область в новых координатах балтийской геополитики, Калининград, Изд-во БФУ им. И. Канта, с. 189—220.</unstructured_citation></citation><citation key="55"><unstructured_citation>Rogers, A., Castro, L. 1981, Model migration schedules. Research report RR-81-30, Laxenburg, IIASA. 153 p.</unstructured_citation></citation><citation key="56"><unstructured_citation>Карачурина, Л. Б., Мкртчян, Н. В. 2016, Межрегиональная миграция в России: возрастные особенности, Демографическое обозрение, т. 3, № 4, с. 47—65.</unstructured_citation></citation><citation key="57"><unstructured_citation>Чудиновских, О. С. 2021, К Вопросу о создании регистра населения и использовании административных данных для нужд государственной статистики, Вопросы статистики, т. 28, № 1, с. 5—17.</unstructured_citation></citation><citation key="58"><unstructured_citation>Мкртчян, Н. В. 2020, Проблемы в статистике внутрироссийской миграции, порожденные изменением методики учета в 2011 г., Демографическое обозрение, т. 7, № 1, с. 83—99.</unstructured_citation></citation><citation key="59"><unstructured_citation>Штейнберг, И. Е. 2014, Логические схемы обоснования выборки для качественных интервью: «восьмиоконная» модель, Социология: методология, методы, математическое моделирование, № 38, с. 38—71.</unstructured_citation></citation><citation key="60"><unstructured_citation>Yemelyanova, L. L., Lyalina, A. V. 2020, The labour market of Russia’s Kaliningrad exclave amid COVID-19, Baltic region, vol. 12, № 4, p. 61—82. doi: https://doi.org/10.5922/2079-8555-2020-4-4.</unstructured_citation></citation></citation_list></journal_article><journal_article publication_type="full_text"><titles><title>Стили жизни калининградской молодежи</title><original_language_title>Lifestyles of Kaliningrad youth</original_language_title></titles><contributors><person_name sequence="first" contributor_role="author"><given_name>С.И.</given_name><surname>Поляков</surname><ORCID>https://orcid.org/0000-0003-0652-6364</ORCID></person_name></contributors><jats:abstract><jats:p>На основании количественного анализа досуговых и потребительских практик студентов двух ведущих вузов Калининграда предпринимается попытка выстроить актуальное пространство жизненных стилей калининградской молодежи, а также выявить и определить с точки зрения социально-экономических и демографических характеристик группы молодых людей и девушек, которые являются их носителями. Всего было выделено пять стилевых групп: «тусовщики», предпочитающие проводить свободное время в барах и клубах, хипстеры — завсегдатаи театров и лекториев, а также активные потребители консюмеристской культуры, продвигаемой через социальные сети, «нормальная» молодежь, выбирающая физические активности и стандартный досуг выходного дня, «молодые взрослые», комбинирующие советское досуговое наследие с творческими и «сделай-сам»-практиками, и домоседы, которые реализуют свои досуговые потребности в домашнем пространстве. Опираясь на дискуссию о значении стиля жизни в контексте современного общества, автор приходит к выводу, что жизненные стили не заменяют собой привычные маркеры социально-экономической стратификации, однако и их способность дифференцировать различные с точки зрения доступа к экономическим и культурным ресурсам группы молодежи является ограниченной. Молодежные стили жизни в сфере досуга образуют самостоятельную систему стратификации, которая частично совпадает с существующими социальными границами, а частично пересекается с ними. Основная линия водораздела проходит между молодежью, которая может позволить себе выбирать в «супермаркете стилей», и теми, кто лишен такой возможности.</jats:p></jats:abstract><publication_date media_type="print"><month>05</month><day>29</day><year>2026</year></publication_date><pages><first_page>129</first_page><last_page>144</last_page></pages><doi_data><doi>10.5922/2079-8555-2022-3-7</doi><resource>https://balticregion.kantiana.ru/baltic_region/5173/37111/</resource></doi_data><citation_list><citation key="1"><unstructured_citation>Вебер, М. 1994, Основные понятия стратификации, Социологические исследования, № 5, c. 147—157.</unstructured_citation></citation><citation key="2"><unstructured_citation>Бурдье, П. 2005, Различение: социальная критика суждения, Экономическая социология, т. 6, №3, c. 25—48.</unstructured_citation></citation><citation key="3"><unstructured_citation>Веблен, Т. 2016, Теория праздного класса, М., Либроком.</unstructured_citation></citation><citation key="4"><unstructured_citation>Кастельс, М. 2000, Информационная эпоха: экономика, общество и культура, М., Издательский дом ГУ ВШЭ.</unstructured_citation></citation><citation key="5"><unstructured_citation>Урри, Дж. 2012, Мобильности, М., Праксис.</unstructured_citation></citation><citation key="6"><unstructured_citation>Lash, S., Urry, J. 1994, Economies of Signes and Space, London, Sage. doi: https://dx.doi.org/10.4135/9781446280539.</unstructured_citation></citation><citation key="7"><unstructured_citation>Хезмондалш, Д. 2014, Культурные индустрии, М., Издательский дом ГУ ВШЭ.</unstructured_citation></citation><citation key="8"><unstructured_citation>Бек, У. 2000, Общество риска: На пути к другому модерну, М., Прогресс-Традиция.</unstructured_citation></citation><citation key="9"><unstructured_citation>Giddens, A. 1991, Modernity and self-identity: Self and society in the late modern age, Stanford university press.</unstructured_citation></citation><citation key="10"><unstructured_citation>Chaney, D. 1996, Lifestyles, London, Routledge. doi: https://doi.org/10.4324/ 9780203137468.</unstructured_citation></citation><citation key="11"><unstructured_citation>Miles, S. 2000, Youth Lifestyles in a Changing World, Open University Press.</unstructured_citation></citation><citation key="12"><unstructured_citation>McRobbie, A. 2004, Post-feminism and popular culture, Feminist media studies, vol. 4, № 3, p. 255—264. doi: https://doi.org/10.1080/1468077042000309937.</unstructured_citation></citation><citation key="13"><unstructured_citation>Клепп, И., Сторм-Матисен, А. 2011, Мода сквозь призму возраста. Взгляд девочек-подростков и взрослых женщин на то, как одежда отражает их статус, Теория моды. Одежда. Тело. Культура, № 20, с. 31—61.</unstructured_citation></citation><citation key="14"><unstructured_citation>Lincoln, S. 2013, Media and bedroom culture. In: The Routledge international handbook of children, adolescents and media, Routledge, p. 341—347.</unstructured_citation></citation><citation key="15"><unstructured_citation>Nayak, A. 2016, Race, place and globalization: Youth cultures in a changing world, Bloomsbury Publishing.</unstructured_citation></citation><citation key="16"><unstructured_citation>Nayak, A., Kehily, M. J. 2013, Gender, youth and culture: Young masculinities and femininities, Macmillan International Higher Education.</unstructured_citation></citation><citation key="17"><unstructured_citation>Hollingworth, S. 2015, Performances of social class, race and gender through youth subculture: Putting structure back in to youth subcultural studies, Journal of Youth Studies, vol. 18, № 10, p. 1237—1256. doi: https://doi.org/10.1080/13676261.2015.1039968.</unstructured_citation></citation><citation key="18"><unstructured_citation>Featherstone, M. 2007, Consumer culture and postmodernism, London, Sage. doi: https://dx.doi.org/10.4135/9781446212424.</unstructured_citation></citation><citation key="19"><unstructured_citation>Seabrook, J. 2000, Nobrow: The culture of marketing, the marketing of culture, Vintage.</unstructured_citation></citation><citation key="20"><unstructured_citation>Guțu, D. 2017, ‘Casuals’ culture. Bricolage and consumerism in football supporters’ culture. Case study—Dinamo Bucharest Ultras, Soccer &amp; Society, vol. 18, № 7, p. 914—936. doi: https://doi.org/10.1080/14660970.2015.1067794.</unstructured_citation></citation><citation key="21"><unstructured_citation>Bennett, A. 1999, Subcultures or neo-tribes? Rethinking the relationship between youth, style and musical taste, Sociology, vol. 33, № 3, p. 599—617. doi: https://doi.org/10.1177/S0038038599000371.</unstructured_citation></citation><citation key="22"><unstructured_citation>Shields, R. 2003, Lifestyle Shopping: The Subject of Consumption, London, Routledge.</unstructured_citation></citation><citation key="23"><unstructured_citation>Beck, U. 1994, Reflexive modernization: Politics, tradition and aesthetics in the modern social order, Stanford University Press.</unstructured_citation></citation><citation key="24"><unstructured_citation>Roberts, K. 2006, Leisure in contemporary society, Wallingford, Oxon, CABI Publishing.</unstructured_citation></citation><citation key="25"><unstructured_citation>Shildrick, T., MacDonald, R. 2006, In defence of subculture: young people, leisure and social divisions, Journal of youth studies, vol. 9, № 2, p. 125—140. doi: https://doi.org/ 10.1080/13676260600635599.</unstructured_citation></citation><citation key="26"><unstructured_citation>Омельченко, Е. Л. 2013, Солидарности и культурные практики российской молодежи начала XXI века: теоретический контекст, Социологические исследования, № 10, c. 52—61.</unstructured_citation></citation><citation key="27"><unstructured_citation>Омельченко, Е. Л. 2002, Стилевые стратегии занятости и их гендерные особенности, Социологические исследования, № 11, с. 36—47.</unstructured_citation></citation><citation key="28"><unstructured_citation>Харченко, В. С. 2014, Образ жизни российских фрилансеров: социологический анализ, Социологические исследования, №4, с. 54—63.</unstructured_citation></citation><citation key="29"><unstructured_citation>Poliakov, S. 2021, Careers and lifestyles of young cultural entrepreneurs in St. Petersburg, Creative Industries Journal, vol. 14, № 3, p. 269—282. doi: https://doi.org/10.1080/17510694.2020.1848267.</unstructured_citation></citation><citation key="30"><unstructured_citation>Ильин, В. И. 2007, Быт и бытие молодежи российского мегаполиса. Социальная структурация повседневности общества потребления, СПб, Интерсоцис.</unstructured_citation></citation><citation key="31"><unstructured_citation>Omelchenko, E., Andreeva, Y., Arif, E., Polyakov, S. 2016, Where Do Time and all of the Money go? Consumer Strategies of Urban Youth in Modern Russia, Economics &amp; Sociology, vol. 9, № 4, p. 176—190. doi: https://doi.org/10.14254/2071-789X.2016/9-4/11.</unstructured_citation></citation><citation key="32"><unstructured_citation>Рощина, Я. М. 2016, Стиль жизни в отношении здоровья: имеет ли значение социальное неравенство? Экономическая социология, т. 17, № 3, с. 13—36. doi: https://doi.org/10.17323/1726-3247-2016-3-13-36.</unstructured_citation></citation><citation key="33"><unstructured_citation>Журавлева, Л. А., Зарубина, Е. В., Кружкова, Т. И., Фатеева, Н. Б. 2019, Экологическое поведение как стиль жизни, Образование и право, №2, с. 281—286.</unstructured_citation></citation><citation key="34"><unstructured_citation>Omelchenko, E., Poliakov, S. 2018, Everyday consumption of Russian youth in small towns and villages, Sociologia Ruralis, vol. 58, № 3, p. 644—664. doi: https://doi.org/10.1111/soru.12197.</unstructured_citation></citation><citation key="35"><unstructured_citation>Радаев, В. В. 2019, Городские и сельские миллениалы: неоднородность нового поколения, Вопросы экономики, № 7, с. 5—28. doi: https://doi.org/10.32609/0042-8736-2019-7-5-28.</unstructured_citation></citation><citation key="36"><unstructured_citation>Трофимова, И. Н. 2019, Культурно-образовательный досуг как форма социального участия населения малых городов России. В: Маркин, В. В., Черныш, М. Ф. (ред.), Малые города в социальном пространстве России, с. 156—173.doi:10.19181/monogr.978-5-89697-323-2.2019.</unstructured_citation></citation><citation key="37"><unstructured_citation>Pilkington, H., Omelchenko, E., Flynn, M. et al. 2002, Looking West? Cultural Globalization and Russian Youth Cultures, University Park Pennsylvania, The Pennsylvania State University Press.</unstructured_citation></citation><citation key="38"><unstructured_citation>Костерина, И. В. 2008, Конструкты и практики маскулинности в провинциальном городе: габитус нормальных пацанов, Журнал социологии и социальной антропологии, т. 11, № 4, с. 122—140.</unstructured_citation></citation><citation key="39"><unstructured_citation>Poliakov, S., Maiboroda, A. 2021, Understanding the Gender Dimensions of Youth Cultural Scenes: A Youth Ethnography. In: Omelchenko, E. (ed.), Youth in Putin’s Russia, Palgrave Macmillan, Cham, p. 91—136. doi: https://doi.org/10.1007/978-3-030-82954-4_3.</unstructured_citation></citation><citation key="40"><unstructured_citation>Omelchenko, E. 2021, Twenty Five Years of Youth Studies: Global Names—Local Trends. In: Omelchenko, E. (ed.), Youth in Putin’s Russia, Palgrave Macmillan, Cham, p. 1—65. doi: https://doi.org/10.1007/978-3-030-82954-4_1.</unstructured_citation></citation><citation key="41"><unstructured_citation>Кулева, М., Субботина, Ю. 2020, Культурные предпочтения современной российской молодежи (на примере городов: Санкт-Петербург, Ульяновск, Казань, Махачкала). В: Омельченко, Е. (ред.), Молодежь в городе: культуры, сцены и солидарности, М., Издательский дом Высшей школы экономики, с. 198—226. doi: https://doi.org/10.17323/978-5-7598-2128-1_198-226.</unstructured_citation></citation><citation key="42"><unstructured_citation>Ариф, Э. М. 2019, Потребление в среде молодых активистов, Мониторинг общественного мнения: экономические и социальные перемены, №1, c. 66—83. doi: https://doi.org/10.14515/monitoring.2019.1.04.</unstructured_citation></citation><citation key="43"><unstructured_citation>Рощина, Я. М. 2007, Дифференциация стилей жизни россиян в поле досуга, Экономическая социология, т. 8, № 4, с. 23—42.</unstructured_citation></citation><citation key="44"><unstructured_citation>Рощина, Я. М., Мартыненко, П. А. 2014, Структура потребления алкоголя как индикатор социальной группы в современных российских городах, Экономическая социология, т. 15, № 1, с. 20—42.</unstructured_citation></citation><citation key="45"><unstructured_citation>Радаев, В. В., Котельникова, З. В. 2016, Изменение структуры потребления алкоголя в контексте государственной алкогольной политики в России, Экономическая политика, т. 11, № 5, с. 92—117. doi: https://doi.org/10.18288/1994-5124-2016-5-05.</unstructured_citation></citation><citation key="46"><unstructured_citation>Stebbins, R. A. 1982, Serious leisure: A conceptual statement, Pacific sociological review, vol. 25, № 2, p. 251—272. doi: https://doi.org/10.2307/1388726.</unstructured_citation></citation><citation key="47"><unstructured_citation>Скокова, Л. Г. 2014, Современные исследования культурных практик в контексте социальной и культурной стратификации, Социологический альманах, № 5, с. 232—243.</unstructured_citation></citation><citation key="48"><unstructured_citation>Ариф, Э. М. 2019, Культурные репертуары питания в молодежном вег-сообществе (кейс Санкт-Петербурга), Социологические исследования, № 10, с. 119—126. doi: https://doi.org/10.31857/S013216250007096-8.</unstructured_citation></citation><citation key="49"><unstructured_citation>Поляков, С. И. 2017, Мастер исторической реконструкции на сцене и в жизни, Этнографическое обозрение, № 4, с. 174—189.</unstructured_citation></citation><citation key="50"><unstructured_citation>Калабихина, И. Е., Шайкенова, Ж. К. 2019, Затраты времени на домашнюю работу: детерминанты гендерного неравенства, Мониторинг общественного мнения: Экономические и социальные перемены, № 3, с. 261—285. doi: https://doi.org/10.14515/monitoring.2019.3.15.</unstructured_citation></citation></citation_list></journal_article><journal_article publication_type="full_text"><titles><title>Процессы демографического развития в истории Калининградской области: общероссийские тенденции и региональная специфика</title><original_language_title>Demographic development processes in the history of the Kaliningrad region: national trends and regional specifics</original_language_title></titles><contributors><person_name sequence="first" contributor_role="author"><given_name>Д.В.</given_name><surname>Манкевич</surname><ORCID>https://orcid.org/0000-0002-2983-1962</ORCID></person_name></contributors><jats:abstract><jats:p>Цель статьи — выявить основные тенденции и особенности демографического развития в Калининградской области в исторической ретроспективе, оценить степень соответствия его регионального варианта ключевым положениям общероссийской модели, сложившейся в современной историографии. Эмпирическую базу исследования составил комплекс демографической статистики, представленный как опубликованными, так и архивными материалами, теоретической основой стали концепции демографического и эпидемиологического переходов. В качестве основных методов использовались анализ статистики и историографии, сравнительно-исторический метод. Ведущую роль в возникновении региональной специфики демографического развития сыграл миграционный фактор. Основу постоянного населения Калининградской области составили переселенцы из регионов СССР, еще в довоенный период глубоко вовлеченных в процессы демографической модернизации. Половозрастные характеристики переселенцев способствовали длительному протеканию в области послевоенной демографической компенсации, сохранению более высоких в сравнении со средними для РСФСР показателей рождаемости и брачности. Во второй половине 1950-х годов региональные показатели рождаемости сблизились со среднероссийскими, с конца 1970-х годов в области установился более низкий, чем в среднем по стране, уровень рождаемости. Общие коэффициенты смертности оставались значительно ниже среднероссийских вплоть до середины 1990-х годов. Главные направления трансформации региональной модели воспроизводства населения как в советский период, так и на рубеже XX—XXI веков в целом соответствовали общенациональным тенденциям, что позволяет признать предложенную отечественными исследователями концепцию демографического развития в России актуальной и для эксклавной Калининградской области.</jats:p></jats:abstract><publication_date media_type="print"><month>05</month><day>29</day><year>2026</year></publication_date><pages><first_page>145</first_page><last_page>164</last_page></pages><doi_data><doi>10.5922/2079-8555-2022-3-8</doi><resource>https://balticregion.kantiana.ru/baltic_region/5173/37112/</resource></doi_data><citation_list><citation key="1"><unstructured_citation>Андреев, Е. М., Дарский, Л. Е., Харькова, Т. Л. 1998, Демографическая история России: 1927—1959 гг. М., Изд-во «Информатика».</unstructured_citation></citation><citation key="2"><unstructured_citation>Ю. А. Поляков (отв. ред.), 2000—2012, Население России в XX в. Исторические очерки, т. 1-3, М., Изд-во «Российская политическая энциклопедия».</unstructured_citation></citation><citation key="3"><unstructured_citation>Вишневский, А. Г. (ред.) 2006, Демографическая модернизация России, 1900—2000, М., Новое издательство.</unstructured_citation></citation><citation key="4"><unstructured_citation>Жиромская, В. Б. 2012, Основные тенденции демографического развития России в XX веке, М., Изд-во «Кучково поле».</unstructured_citation></citation><citation key="5"><unstructured_citation>Демографическая история Западной Сибири (конец XIX—XX в.), 2017, Новосибирск, Изд-во НИЦ «Апостроф».</unstructured_citation></citation><citation key="6"><unstructured_citation>Исупов, В. А. 2020, История Западной Сибири в контексте демографической модернизации (1900—1950-е годы), Исторический курьер, № 1 (9), с. 140—153.</unstructured_citation></citation><citation key="7"><unstructured_citation>Канищев, В. В. 2020, Особенности миграционного движения сельского населения Тамбовской области в XX в. на личностном уровне, Социально-экономические явления и процессы, № 2 (109), с. 17—25.</unstructured_citation></citation><citation key="8"><unstructured_citation>Жуков, Д. С., Канищев, В. В., Лямин, С. К. 2020, Факторы демографических процессов в российском аграрном обществе второй половины XIX — конца XX в. (на материалах Тамбовского региона), Историческая информатика, № 3 (33), с. 89—102.</unstructured_citation></citation><citation key="9"><unstructured_citation>Жуков, Д. С., Канищев, В. В. 2019, “Если бы не было войны”: моделирование демографических процессов в российской деревне 1930—1950-х годов (по материалам Тамбовской области), Вестник Пермского университета. История, № 3 (46), с. 118—136.</unstructured_citation></citation><citation key="10"><unstructured_citation>Костяшов, Ю. В. 1996, Заселение Калининградской области после второй мировой войны, Гуманитарная наука в России, т. 2, М., с. 82—88.</unstructured_citation></citation><citation key="11"><unstructured_citation>Костяшов, Ю. В. 2005, Обратничество в процессе заселения Калининградской области в послевоенные годы, Балтийский регион в истории России и Европы, Калининград, с. 211—219.</unstructured_citation></citation><citation key="12"><unstructured_citation>Маслов, Е. А. 2002, Заселение Калининградской области и формирование религиозной структуры ее населения, Балтийские исследования, Калининград, с. 17—33.</unstructured_citation></citation><citation key="13"><unstructured_citation>Манкевич, Д. В. 2014, Смертность населения Калининградской области во второй половине 1940—1950-х годах, Вестник Балтийского федерального университета им. И. Канта. Серия: Гуманитарные и общественные науки, № 6, с. 153—158.</unstructured_citation></citation><citation key="14"><unstructured_citation>Манкевич, Д. В. 2019, 1950-е годы в демографической истории Калининградской области, Известия Смоленского государственного университета, № 1 (45), с. 398—413.</unstructured_citation></citation><citation key="15"><unstructured_citation>Зимовина, Е. П. 2018, Калининградская область в 60—80-е годы XX века: особенности социально-демографического развития, Калининградские архивы, № 15, с. 93—107.</unstructured_citation></citation><citation key="16"><unstructured_citation>Манкевич, Д. В. 2017, О некоторых тенденциях демографического развития Калининградской области в период Перестройки, Вестник Балтийского федерального университета им. И. Канта. Серия: Гуманитарные и общественные науки, № 1, Калининград, с. 23—28.</unstructured_citation></citation><citation key="17"><unstructured_citation>Емельянова, Л. Л. 2008, Место Калининградской области в миграционных процессах России и стран региона Балтийского моря, Миграции и социально-экономическое развитие стран региона Балтийского моря, материалы международной конференции, Калининград, с. 56—75.</unstructured_citation></citation><citation key="18"><unstructured_citation>Зимовина, Е. П. 2016, Демографические процессы в Калининградской области в постсоветский период, Власть, т. 24, № 10, с. 33—41.</unstructured_citation></citation><citation key="19"><unstructured_citation>Федоров, Г. М. 2017, О сценариях демографического развития Калининградской области, Вестник Балтийского федерального университета им. И. Канта. Cерия: Естественные и медицинские науки, № 3, с. 5—21.</unstructured_citation></citation><citation key="20"><unstructured_citation>Федоров, Г. М. 2018, Демографическая обстановка и демографическая безопасность в регионах западного порубежья России, Балтийский регион, т. 10, № 3, с. 119—135. doi: https://doi.org/10.5922/2079-8555-2018-3-7.</unstructured_citation></citation><citation key="21"><unstructured_citation>Notestein, F. W. 1945, Population. The Long View. Food for the World, Chicago Press, p. 35—57.</unstructured_citation></citation><citation key="22"><unstructured_citation>Вишневский, А. Г. 2017, Нерешенные вопросы теории демографической революции, Население и экономика, т. 1, № 1, с. 3—21.</unstructured_citation></citation><citation key="23"><unstructured_citation>Омран, А. Р. 2019, Теория эпидемиологического перехода: взгляд 30 лет спустя, Демографическое обозрение, т. 6, № 1, с. 177—216.</unstructured_citation></citation><citation key="24"><unstructured_citation>Zelinsky, W. 1971, The hypothesis of the mobility transition, Geographical Review, vol. 61, № 2, p. 219—249.</unstructured_citation></citation><citation key="25"><unstructured_citation>Van de Kaa, D. J. 1987, Europe’s second demographic transition, Population Bulletin, vol. 42, № 1, p. 1—59.</unstructured_citation></citation><citation key="26"><unstructured_citation>Zaidi, B., Morgan, P. 2017, The second demographic Transition theory: A Review and Appraisa, Annu Rev Sociol, № 43, p. 473—492.</unstructured_citation></citation><citation key="27"><unstructured_citation>Ионцев, В. А., Прохорова, Ю. А. 2012, Формирование «нового населения» в свете концепции четвертого демографического перехода, Вестник Московского университета. Серия 6. Экономика, № 4, с. 75—87.</unstructured_citation></citation><citation key="28"><unstructured_citation>Коулмен, Д. 2007, Третий демографический переход, Демоскоп Weekly, URL: http://www.demoscope.ru/weekly/2007/0299/tema05.php (дата обращения: 15.07.2021).</unstructured_citation></citation><citation key="29"><unstructured_citation>Вишневский, А. Г. 1976, Демографическая революция. М., Изд-во «Наука».</unstructured_citation></citation><citation key="30"><unstructured_citation>Жиромская, В. Б. 2009, Жизненный потенциал послевоенных поколений в России. Историко-демографический аспект. 1946—1969, М., Изд-во РГГУ.</unstructured_citation></citation><citation key="31"><unstructured_citation>Вишневский, А. Г., Денисов, Б. П., Сакевич, В. И. 2017, Контрацептивная революция в России, Демографическое обозрение, т. 4, № 1, с. 6—34.</unstructured_citation></citation><citation key="32"><unstructured_citation>Вишневский, А. Г. 2017, Великая малонаселенная держава, Россия в глобальной политике, т. 15, № 6, с. 30—49.</unstructured_citation></citation><citation key="33"><unstructured_citation>Ракша, А. И. 2016, Тенденции изменения рождаемости в Российской Федерации, Аист на крыше. Демографический журнал, № 1, с. 28—35.</unstructured_citation></citation><citation key="34"><unstructured_citation>Костяшов, Ю. В. 2009, Секретная история Калининградской области. Очерки 1945—1956 гг. Калининград, Изд-во «Терра Балтика».</unstructured_citation></citation><citation key="35"><unstructured_citation>Баранова, Е. В., Маслов, В. Н., 2021, Проблемы послевоенной крестьянской миграции в актах о прибытии переселенческих эшелонов в Калининградскую область, Вестник Тамбовского университета. Cерия: Гуманитарные науки, т. 26, № 190, с. 200—211.</unstructured_citation></citation><citation key="36"><unstructured_citation>Костяшов, Ю. В. 2000, О национальной структуре, этнографическом облике и социокультурной адаптации советских переселенцев в Калининградской области (1945—1950-гг.), Национальные отношения в Новое и Новейшее время, Калининград, с. 66—79.</unstructured_citation></citation><citation key="37"><unstructured_citation>Зимовина, Е. П. 2016, Миграционные процессы на территории Калининградской области в 1960—1980-е годы, Калининградские архивы, № 13, с. 111—124.</unstructured_citation></citation><citation key="38"><unstructured_citation>Итоги Всесоюзной переписи населения 1959 г. РСФСР, 1963, М., Госстатиздат.</unstructured_citation></citation><citation key="39"><unstructured_citation>Манкевич, Д. В. 2013, О численности и половозрастной структуре населения Калининградской области во второй половине 1940-х — 1950-х годах, Калининградские архивы, № 10, с. 233—247.</unstructured_citation></citation><citation key="40"><unstructured_citation>Манкевич, Д. В. 2016, Заболеваемость малярией в Калининградской области в первые послевоенные годы, Вестник Балтийского федерального университета им. И. Канта. Серия: Гуманитарные и общественные науки, № 2, с. 32—36.</unstructured_citation></citation><citation key="41"><unstructured_citation>Араловец, Н. А. 2010, Брак и семья в РСФСР в послевоенные годы, Российская история, № 4, с. 55—62.</unstructured_citation></citation><citation key="42"><unstructured_citation>Население России в XX в.: Исторические очерки. 1940—1959, 2001, т. 2, М., Изд-во «Российская политическая энциклопедия».</unstructured_citation></citation><citation key="43"><unstructured_citation>Манкевич, Д. В. 2020, Признаки эпидемиологического перехода в демографической истории Калининградской области (вторая половина 1940-х — 1950-е годы), Калининградские архивы, № 17, с. 86—97.</unstructured_citation></citation><citation key="44"><unstructured_citation>Абылкаликов, С. И., Сазин, В. С. 2019, Основные итоги миграционных процессов в Калининградской области по данным переписей и микропереписей 1989—2015 годов, Балтийский регион, т. 11, № 2, с. 32—50. doi: https://doi.org/10.5922/2079-8555-2019-2-3.</unstructured_citation></citation><citation key="45"><unstructured_citation>Захаров, С. В. 2012, Какой будет рождаемость в России? «Демоскоп Weekly», URL: http://www.demoscope.ru/weekly/2012/0495/tema05.php (дата обращения: 15.07.2021).</unstructured_citation></citation><citation key="46"><unstructured_citation>Крушанова, Л. А. 2014, Миграционная политика СССР на Дальнем Востоке (серидина 1940—1970-е годы, Владивосток, ИИАЭ ДВО РАН.</unstructured_citation></citation><citation key="47"><unstructured_citation>Щеглов, В. В. 2019, Опыт сахалинских переселений (1853—2002 гг.), Южно-Сахалинск, Сахалинский областной краеведческий музей.</unstructured_citation></citation><citation key="48"><unstructured_citation>Ворошилова, И. И., Сидоренко, М. А. 2011, Медико-демографические особенности старения населения Сахалинской области, Тихоокеанский медицинский журнал, № 2, с. 78— 82.</unstructured_citation></citation></citation_list></journal_article><journal_article publication_type="full_text"><titles><title>Динамика значений компонентов научно-технического потенциала регионов Российской Федерации</title><original_language_title>Changing significance of Russian regions’ research and technology capacity components</original_language_title></titles><contributors><person_name sequence="first" contributor_role="author"><given_name>И.Ю.</given_name><surname>Пекер</surname><ORCID>https://orcid.org/0000-0002-5701-7538</ORCID></person_name></contributors><jats:abstract><jats:p>Представлены данные, которые могут быть использованы для сравнительных исследований научно-технического потенциала на уровне регионов Российской Федерации. Базу данных составляют шесть показателей, которые характеризуют развитие кадровых и финансовых компонентов национальной научно-технической системы, а также результаты научной деятельности, выраженные в форме научных публикаций и используемых передовых производственных технологий за период 2010—2020 годов. Такой набор взаимосвязанных индикаторов позволяет оценить научно-технический потенциал и результативность научных исследований регионов Российской Федерации, что в значительной степени влияет на уровень развития инновационной среды. Помимо этого собранные данные о научной продуктивности регионов могут быть использованы для проведения ряда других региональных исследований социально-экономической направленности. Набор данных включает в себя статистические показатели для 85 регионов России за период 2010—2020 годов, которые были взяты из опубликованных материалов Федеральной службы государственной статистики (Росстат). Данные о количестве и динамике научных публикаций были извлечены из Scopus (Скопус), которая является крупнейшей единой курируемой мультидисциплинарной библиографической и реферативной базой данных. Результаты представлены в виде таблиц и картографических материалов (3 таблицы, 6 картосхем).</jats:p></jats:abstract><publication_date media_type="print"><month>05</month><day>29</day><year>2026</year></publication_date><pages><first_page>165</first_page><last_page>176</last_page></pages><doi_data><doi>10.5922/2079-8555-2022-3-9</doi><resource>https://balticregion.kantiana.ru/baltic_region/5174/37113/</resource></doi_data><citation_list><citation key="1"><unstructured_citation>Золотухина, А. В., Франц, М. В. 2012, Оценочно-прогнозная модель научно-технического потенциала региона, Экономика региона, № 1 (29), с. 211—221. doi: https://doi.org/10.17059/2012-1-20.</unstructured_citation></citation><citation key="2"><unstructured_citation>Кондаков, И. А., Задумкин, К. А. 2010, Научно-технический потенциал региона: оценка состояния и перспективы развития, Вологда, Институт социально-экономического развития территорий РАН, 205 с.</unstructured_citation></citation><citation key="3"><unstructured_citation>Гулин, К. А., Мазилов, Е. А., Кузьмин, И. В. и др. 2017, Проблемы и направления развития научно-технологического потенциала территорий, Вологда, ИСЭРТ РАН, 123 с.</unstructured_citation></citation><citation key="4"><unstructured_citation>Ali, M. A. 2021, Modeling regional innovation in Egyptian governorates: Regional knowledge production function approach, Regional Science Policy and Practice, p. 1—21. doi: https://doi.org/10.1111/rsp3.12450.</unstructured_citation></citation><citation key="5"><unstructured_citation>De Matos, C. M., Goncalves, E., Freguglia, R. D. S. 2021, Knowledge diffusion channels in Brazil: The effect of inventor mobility and inventive collaboration on regional invention, Growth and Change, № 52 (2), p. 909—932. doi: https://doi.org/10.1111/grow.12467.</unstructured_citation></citation><citation key="6"><unstructured_citation>Kim, Y., Lee, K. 2015, Different Impacts of Scientific and Technological Knowledge on Economic Growth: Contrasting Science and Technology Policy in East Asia and Latin America, Asian Economic Policy Review, № 10 (1), p. 43—66. doi: https://doi.org/10.1111/aepr.12081.</unstructured_citation></citation><citation key="7"><unstructured_citation>Qin, X., Du, D. 2019, A comparative study of the effects of internal and external technology spillovers on the quality of innovative outputs in China: The perspective of multistage innovation, International Journal of Technology Management, № 80 (3-4), p. 266—291. doi: https://doi.org/10.1504/IJTM.2019.100287.</unstructured_citation></citation><citation key="8"><unstructured_citation>Vadia, R., Blankart, K. 2021. Regional Innovation Systems of Medical Technology: A knowledge production function of cardiovascular research and funding in Europe, Region, № 8 (2), p. 57—81. doi: https://doi.org/10.18335/region.v8i2.352.</unstructured_citation></citation><citation key="9"><unstructured_citation>Михайлов, А. С., Кузнецова, Т. Ю., Пекер, И. Ю. 2019, Методы пространственной наукометрии в оценке неоднородности инновационного пространства России, Перспективы науки и образования, № 5 (41), с. 549—563. doi: https://doi.org/10.32744/pse.2019.5.39.</unstructured_citation></citation><citation key="10"><unstructured_citation>Михайлова, А. А., Вендт, Я. А., Плотникова, А. П. и др. 2021, Наукометрический анализ пространственной дифференциации генерации научного знания в приграничных городах России, Известия Российской академии наук. Серия географическая, т. 85, № 4, с. 500—514. doi: https://doi.org/10.31857/S2587556621040075.</unstructured_citation></citation><citation key="11"><unstructured_citation>Регионы России. Социально-экономические показатели. 2018, 2018. Росстат, Р32, М., 1162 с.</unstructured_citation></citation><citation key="12"><unstructured_citation>Регионы России. Социально-экономические показатели. 2021, 2021, Росстат, Р32., М., 1112 с.</unstructured_citation></citation></citation_list></journal_article></journal></body></doi_batch>
